เล่มที่ 64
ส่วนที่ 374
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 374 อ้างอิง: Book 64, Section 374 ประเภท: section
เนื้อหา
พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศเนื้อความนั้นจึงตรัสพระคาถานี้ว่า ปุณณยักษ์ผู้มีวรรณะดี วางวิธุรบัณฑิตผู้ประ- เสริฐสุดของชาวกุรุรัฐ ลงในท่ามกลางสภา แล้วขึ้น ม้าอาชาไนยเหาะไปในอากาศกลางหาว พระราชา ทอดพระเนตรเห็นวิธุรบัณฑิตนั้น ทรงพระปรีดา- ปราโมทย์เป็นอย่างยิ่งเสด็จลุกขึ้นสวมกอดวิธุรบัณฑิต ด้วยพระพาหาทั้งสอง ไม่ทรงหวั่นไหว ทรงเชื้อเชิญ ให้นั่งบนอาสนะท่ามกลางสภา ตรงพระพักตร์ของ พระองค์. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อโนมวณฺโณ แปลว่า ผู้มีวรรณะ ไม่ต่ำ คือผู้มีวรรณะอันสูงสุด. บทว่า อวิกมฺปยํ ความว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พระราชานั้น ทรงประคองวิธุรบัณฑิต ไม่หวั่นไหว ไม่ย่อท้อ ในท่าม กลางมหาชน จับมือทั้งสองให้นั่งบนอาสนะที่ตบแต่งไว้ ให้บ่ายหน้าตรง พระพักตร์ของพระองค์. ลำดับนั้น พระราชาทรงบันเทิงกับพระมหาสัตว์นั้น เมื่อจะทำปฎิ- สันถารด้วยพระวาจาอันไพเราะ จึงตรัสพระคาถาว่า ท่านเป็นผู้แนะนำเราทั้งหลาย เหมือนนายสารถี นำรถที่หายไปแล้วกลับมาได้ฉะนั้น ชาวกุรุรัฐทั้งหลาย ย่อมยินดี เพราะได้เห็นท่าน ฉันถามแล้ว ขอท่าน จงบอกเนื้อความนั้นแก่ฉัน ท่านหลุดพ้นจากมาณพมา ได้อย่างไร. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า นฏํ ความว่า ท่านช่วยแนะนำเรา ในอันทำประโยชน์เกื้อกูล โดยเหตุคือ โดยนัย เหมือนนายสารถีนำรถที่หาย ไปแล้วให้กลับเข้ามาได้ฉะนั้น. บทว่า นนฺทนฺติ ตํ ความว่า ชนชาวกุรุรัฐ เหล่านี้ พอเห็นท่าน ย่อมยินดีเพราะการได้เห็นท่าน. บทว่า มาณวสฺส ความว่า ท่านได้พ้นจากสำนักของมาณพได้อย่างไร หรือว่าการที่มาณพปล่อย ให้ท่านพ้นไปเป็นเพราะเหตุอะไร ลำดับนั้น พระมหาสัตว์กราบทูลพระราชานั้นว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นจอมประชาชน ผู้ทรงแกล้ว กล้าประเสริฐกว่านรชน บุรุษที่ฝ่าพระบาทตรัสเรียก มาณพนั้นไม่ใช่มนุษย์ เป็นยักษ์ชื่อปุณณกะ พระเจ้าข้า ฝ่าพระบาททรงเคยได้ยินชื่อมาแล้ว ก็ปุณณกยักษ์นั้น เป็นอำมาตย์ของท้าวกุเวร พระยานาคทรงพระนาม ว่าวรุณผู้ครองนาคพิภพ มีพระกายใหญ่โตสะอาด ทรงสมบูรณ์ด้วยวรรณะและกำลัง ปุณณกยักษ์รักใคร่ นางนาคกัญญานามว่าอิรันทตี พระธิดาของพระยา นาคราชนั้น จึงตกลงใจจะฆ่าข้าพระองค์ เพราะเหตุ แห่งนางอิรันทตีผู้มีเอวบางร่างน้อยน่ารักใคร่ แต่ ปุณณกยักษ์เป็นผู้พร้อมเพรียงกับภรรยา ส่วนข้า- พระองค์เป็นผู้อันพระยานาคทรงอนุญาตให้มา และ ปุณณกยักษ์ให้แก้วมณีมาด้วย.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ