เล่มที่ 64
ส่วนที่ 239
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 239 อ้างอิง: Book 64, Section 239 ประเภท: section
เนื้อหา
ช้าง ม้า โค แก้วมณี กุณฑล และ แก้วอื่นใด ที่มีอยู่ในแผ่นดินของพระองค์ บัณฑิตมี นามว่าวิธุระ เป็นแก้วอันประเสริฐกว่าทรัพย์เหล่านั้น ข้าพระองค์ชนะพระองค์แล้ว โปรดพระราชทานวิธุร- บัณฑิตแก่ข้าพระองค์เถิด. วิธุรบัณฑิตนั้นเป็นตัวของเรา เป็นที่พึ่ง เป็นคติ เป็นเกาะ เป็นที่เร้น และเป็นที่ไปในเบื้อง หน้าของเรา ท่านไม่ควรจะเปรียบวิธุรบัณฑิตนั้นกับ ทรัพย์ของเรา วิธุรบัณฑิตนั้นเช่นกับชีวิตของเรา คือ เป็นตัวเรา. ปุณณกยักษ์ทูลว่า การโต้เถียงกันของข้าพระองค์และพระ- องค์ จะพึงเป็นการช้านาน ขอเชิญเสด็จไปถามวิธุร- บัณฑิตกันดีกว่า ให้วิธุรบัณฑิตนั้นแลชี้แจงเนื้อความ นั้น วิธุรบัณฑิตจักกล่าวคำใด คำนั้นจงเป็นอย่างนั้น แก่เราทั้งสอง. พระเจ้าธนัญชัยตรัสว่า ดูก่อนมาณพ ท่านพูดจริงแท้ทีเดียว และ ไม่ผลุนผลัน เราไปถามวิธุรบัณฑิตกันเถิดนะ เราทั้ง สองคน จงยินดีตามคำที่วิธุรบัณฑิตพูดนั้น. เทวดาทั้งหลายย่อมรู้จักอำมาตย์ในแคว้น กุรุรัฐ ชื่อว่าวิธุระ เป็นผู้ตั้งอยู่ในธรรม จริงหรือ การบัญญัติชื่อว่าวิธุระในโลกนั้น ท่านเป็นอะไร คือ เป็นทาส หรือเป็นพระประยูรญาติของพระราชา. วิธุรบัณฑิตกล่าวว่า ในหมู่นรชน ทาสมี ๔ จำพวก คือ ทาส ครอกจำพวก ทาสไถ่จำพวก ๑ ทาสที่ยอมตัวเป็น ข้าเฝ้าจำพวก ๑ ทาสเชลยจำพวก ๑ แม้ข้าพเจ้าก็ เป็นทาสโดยกำเนิดแท้ทีเดียว ความเจริญก็ตาม ความ เสื่อมก็ตาม จะมีแก่พระราชา แม้ข้าพเจ้าจะไปยังที่ อื่นก็คงเป็นทาสของสมมติเทพนั่นเอง ดูก่อนมาณพ พระราชาเมื่อจะพระราชทานข้าพเจ้าให้เป็นค่าพนัน แก่ท่าน ก็พึงพระราชทานโดยธรรม. ปุณณกยักษ์ทูลว่า
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ