เล่มที่ 62
ส่วนที่ 27
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 27 อ้างอิง: Book 62, Section 27 ประเภท: section
เนื้อหา
ท่านเป็นผู้เกื้อกูลแก่เราในการกระทำ ประโยชน์แน่แท้ นางอุมมาทันตีและท่านเป็นสหาย ของเรา ธรรมของสัตบุรุษที่ประกาศดีแล้ว ยากที่จะ ล่วงละเมิดได้ เหมือนเขตแดนของสมุทร ฉะนั้น. ข้าแต่พระราชา พระองค์เป็นผู้ควรของ คำนับของข้าพระองค์ เป็นผู้หวังประโยชน์เกื้อกูล เป็น ผู้ทรงไว้ เป็นผู้ประทานความสุข และทรงรักษาความ ปรารถนาไว้ ยัญที่บูชาในพระองค์ย่อมมีผลมาก ขอ พระองค์ทรงรับนางอุมมาทันตีตามความปรารถนาของ ข้าพระบาทเถิด. ดูก่อนอภิปารกเสนาบดีผู้เป็นบุตรแห่ง ท่านผู้กระทำประโยชน์ ท่านได้ประพฤติแล้วซึ่งธรรม ทั้งปวงแก่เราโดยแท้ นอกจากท่าน มนุษย์อื่นใครเล่า หนอจักเป็นผู้กระทำความสวัสดีในเวลาอรุณขึ้น ใน ชีวโลกนี้. พระองค์เป็นผู้ประเสริฐ เป็นผู้ยอดเยี่ยม พระองค์ทรงดำเนินโดยธรรม ทรงรู้แจ้งธรรม มีพระ ปัญญาดี ขอพระองค์ผู้อันธรรมคุ้มครองแล้ว จงทรง พระชนม์ยั่งยืนนาน ข้าแต่พระองค์ผู้รักษาธรรม ขอ พระองค์โปรดทรงแสดงธรรมแก่ข้าพระองค์เถิด. ดูก่อนอภิปารกเสนาบดี เชิญท่านฟังคำ ของเราเถิด เราจักแสดงธรรมที่สัตบุรุษส้องเสพแก่ ท่าน พระราชาชอบใจธรรมจึงจะดีงาม นรชนผู้มี ความไม่ประทุษร้ายต่อมิตรเป็นความดี การไม่กระทำ บาปเป็นสุข มนุษย์ทั้งหลายพึงอยู่เป็นสุข ในแว่นแคว้น ของพระราชาผู้ไม่ทรงกริ้วโกรธ ทรงตั้งอยู่ในธรรม เหมือนเรือนของตนอันมีร่มเงาเย็นฉะนั้น เราย่อมไม่ ชอบใจกรรมที่ทำด้วยความไม่พิจารณาอันเป็นกรรมไม่ ดีนั้นเลย แม้พระราชาเหล่าใดทรงทราบแล้วไม่ทรง ทำเอง เราชอบใจกรรมของพระราชาเหล่านั้น ขอ ท่านจงพึงอุปมาของเราต่อไปนี้ เมื่อฝูงโคว่ายข้ามฟาก ไปอยู่ ถ้าโคผู้นำฝูงว่ายไปคด โคทั้งหมดนั้นก็ว่าย ไปคดในเมื่อโคนำฝูงว่ายคด ฉันใด ในหมู่มนุษย์ก็ ฉันนั้น ผู้ใดได้รับยกย่องว่าเป็นผู้ประเสริฐ ถ้าผู้นั้น ประพฤติอธรรมจะป่วยกล่าวไปไยถึงประชาชนนอกนี้ รัฐทั้งหมดย่อมอยู่เป็นทุกข์ ถ้าพระราชาไม่ทรงตั้งอยู่ ในธรรมเมื่อฝูงโคว่ายข้ามฟากไปอยู่ ถ้าโคผู้นำฝูงว่ายไป ตรง โคทั้งหมดนั้นก็ว่ายไปตรง ในเมื่อโคนำฝูงว่ายไป ตรง ฉันใด ในหมู่มนุษย์ก็ฉันนั้น ผู้ใดได้รับยกย่องว่า เป็นผู้ประเสริฐ ถ้าผู้นั้นประพฤติธรรมจะป่วยกล่าวไป ไยถึงประชาชนนอกนี้ รัฐทั้งหมดย่อมอยู่เป็นสุข ถ้า พระราชาทรงตั้งอยู่ในธรรม ดูก่อนอภิปารกเสนาบดี เราไม่พึงปรารถนาเพื่อความเป็นเทวดา และเพื่อครอบ ครองแผ่นดินทั้งหมดนี้ โดยอธรรม รัตนะอย่างใด อย่างหนึ่ง คือ โค ทาส เงิน ผ้า และจันทน์เทศ มีอยู่ในมนุษย์นี้ เราจะไม่ประพฤติผิดธรรมเพราะ ความปรารถนารัตนะเหล่านั้น บุคคลไม่พึงประพฤติ ผิดธรรมเพราะเหตุแห่งสมบัตินั้น เป็นต้นว่าม้า หญิง แก้วมณี หรือแม้พระจันทร์และพระอาทิตย์ที่รักษาอยู่ เราเป็นผู้องอาจ เกิดในท่ามกลางแห่งชาวสีพีทั้งหลาย ฉะนั้น เราจะไม่ประพฤติผิดธรรมเพราะเหตุแห่ง สมบัตินั้น เราจะเป็นผู้นำ จะเป็นผู้เกื้อกูล เป็นผู้ เฟื้องฟู ปกครองแว่นแคว้น จักเป็นผู้เคารพธรรม ของชาวสีพี จะเป็นผู้คิดค้นซึ่งธรรม เพราะฉะนั้น เรา จะไม่เป็นไปในอำนาจแห่งจิตของตน.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ