เล่มที่ 56
ส่วนที่ 267
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 267 อ้างอิง: Book 56, Section 267 ประเภท: section
เนื้อหา
"นางนกสาลิกาตัวใด สั่งสอนนกตัวอื่น ๑. ดงดึก = ป่าลึกเข้าไปไกล. อยู่เนือง ๆ ตัวเองมีปกติเที่ยวได้ด้วยความ ละโมภ นางนกสาลิกาตัวนั้นถูกล้อบดแล้ว มี ปีกหักนอนอยู่ " ดังนี้. บรรดาบทเหล่านั้น ย อักษรในบทว่า ยายญฺมนุสาสติ ทำการเชื่อมบท ความก็ว่า นางนกสาลิกาใดเล่า สั่งสอนผู้อื่น. บทว่า สยํ โลลุปฺปจารินี ความว่า เป็นผู้มีปกติเที่ยว คนองไปด้วยตน. บทว่า สายํ วิปกฺขิกา เสติ ความว่า นกตัวนั้น คือ นาง- สาลิกาตัวนี้ มีขนปีกกระจัดกระจาย นอนอยู่ที่ทางใหญ่. บทว่า หตา จกฺเกน สาสิกา ความว่า นางนกสาสิกา ถูกล้อยานทับตาย. พระศาสดาครั้นทรงนำพระธรรมเทศนานี้มาแล้ว ทรง ประชุมชาดกว่า นางนกสาลิกาในครั้งนั้น ได้มาเป็นภิกษุณี อนุสาสิกาในครั้งนี้ ส่วนนกจ่าฝูง ได้มาเป็นเราตถาคต ฉะนี้แล. ได้รับโทษเพราะทำเกินขีดความสามารถ ท่านอาจารย์ ท่านทำการเกินกว่าที่จะ ทำได้ เรื่องนี้ไม่ถูกใจกระผมเลย ท่านโดดพ้น หอกเล่มที่ ๔ แล้วถูกหอกเล่มที่ ๕ เสียบเข้าแล้ว. พระศาสดา เมื่อประทับอยู่ ณ พระเชตวันมหาวิหาร ทรงปรารภภิกษุผู้ว่ายากรูปหนึ่ง ตรัสพระธรรมเทศนานี้ มี คำเริ่มต้นว่า อติกรมกราจริย ดังนี้. เรื่องของภิกษุนั้น จักแจ่มแจ้งในคิชฌชาดก นวกนิบาต. (แต่ในชาดกนี้) พระศาสดาตรัสเรียกภิกษุนั้นมาตรัสว่า ดูก่อน ภิกษุ มิใช่แต่ในบัดนี้เท่านั้น ที่เธอเป็นผู้ว่ายาก แม้ในกาลก่อน ก็เป็นผู้ว่ายาก เพราะความที่เป็นผู้ว่ายาก ไม่กระทำตามโอวาท แห่งบัณฑิต จึงถูกหอกแทงถึงสิ้นชีวิต ดังนี้แล้วทรงนำเอาเรื่อง ในอดีตมาสาธก ดังต่อไปนี้ :-
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ