เล่มที่ 54
ส่วนที่ 84
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 84 อ้างอิง: Book 54, Section 84 ประเภท: section
เนื้อหา
มาซึ่งความสิ้นทุกข์ทั้งปวง พระผู้เป็นนายกของโลก ทรงประกาศสาวกองค์หนึ่ง ว่าเป็นเลิศของสาวกผู้ กล่าวสรรเสริญธุดงค์ เศรษฐีสามีของข้าพเจ้าได้ฟัง แล้ว ได้ถวายทานแด่พระพุทธเจ้าผู้คงที่ ตลอด ๗ วัน แล้วซบเศียรลงแทบพระยุคลบาท ปรารถนาตำแหน่ง นั้น ก็ในกาลนั้นพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐกว่านรชน เมื่อจะทรงให้บริษัทรื่นเริง ได้ตรัสพระคาถาเหล่านี้ เพื่อทรงอนุเคราะห์เศรษฐีว่า ดูก่อนลูก เธอจักได้ ตำแหน่งที่ปรารถนา จงเย็นใจเถิด ในกัปที่หนึ่งแสน แต่ภัทรกัปนี้ พระศาสดาพระนานว่าโคตมะ มีพระ- สมภพในวงศ์พระเจ้าโอกกากราชจักมีในโลก พระ- ศาสดาพระองค์นั้นจักมีธรรมทายาท จักมีโอรสอัน ธรรมนิรมิต จักมีสาวกนามว่ากัสสปะ เศรษฐีได้ฟัง พุทธพยากรณ์ดังนั้น เบิกบานใจ มีจิตประกอบด้วย เมตตาบำรุงพระพิชิตมารผู้เป็นนายกวิเศษ ด้วยปัจจัย ทั้งหลายจนตลอดชีวิตในกาลนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า องค์นั้นทรงทำพระศาสนาให้รุ่งเรื่อง ทรงกำจัดเหล่า เดียรถีย์ชั่ว ๆ ทรงแนะนำผู้ที่ควรแนะนำแล้วพระองค์ กับทั้งพระสาวกก็ปรินิพพาน เมื่อพระองค์ผู้เป็นเลิศ ในโลกนั้นปรินิพพานแล้ว เศรษฐีนั้นเชิญญาติและ มิตรมาประชุมกัน พร้อมกับญาติและมิตรเหล่านั้นได้ สร้างพระสถูปสำเร็จด้วยรัตนะ สูง ๗ โยชน์ รุ่งเรือง ดังดวงอาทิตย์ และต้นพระยารังที่มีดอกบานสะพรั่ง เพื่อบูชาพระศาสดา ข้าพเจ้าได้ให้ช่าง ๗ คน เอา รัตนะ ๗ อย่าง ทำตะเกียง ๗๐๐,๐๐๐ ดวง เอาน้ำมัน หอมใส่เต็มทุกดวงตามประทีปไว้ในที่นั้น ๆ ลุกโพลง ดังไฟไหม้ป่าอ้อ เพื่อบูชาผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ผู้ อนุเคราะห์สัตว์ทั้งปวง ข้าพเจ้าให้ช่างทำหม้อ ๗๐๐,๐๐๐ ใบ เต็มด้วยรัตนะต่าง ๆ มีวัตถุที่ควรบูชา อันเป็น ทอง ตั้งไว้ในท่ามกลางระหว่าง หม้อทุกๆ ๘ หม้อมีวรรณะรุ่งเรืองเหมือนพระอาทิตย์ในสารทกาล เพื่อบูชาพระศาสดาผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ที่ประตู ทั้ง ๔ มีเสาระเนียดล้วนแล้วไปด้วยรัตนะ มีแท่นที่ สำเร็จด้วยรัตนะตั้งไว้ งดงามน่ารื่นรมย์ มีคูปลูก พรรณดอกไม้น้ำเป็นระเบียบดี มีธงรัตนะยกขึ้นไว้ ล้วนแต่งามไพโรจน์ พระเจดีย์ที่สำเร็จด้วยรัตนะนั้น ๆ สร้างไว้มีสีสุกปลั่งงามดี มีวรรณะรุ่งเรื่องเหมือน พระอาทิตย์ที่มีรัศมีงามพระสถูปของข้าพเจ้ามี ๓ ด้าน ด้านหนึ่งเต็มด้วยหรดาล ด้านหนึ่งเต็มด้วยมโนศิลา ด้านหนึ่งเต็มด้วยแร่พลวง ข้าพเจ้าสร้างเครื่องบูชาที่ น่ารื่นรมย์เช่นนี้แล้ว ได้ถวายทานแด่พระสงฆ์ผู้กล่าว ธรรมอันประเสริฐตามกำลัง ตลอดชีวิต ข้าพเจ้ากับ เศรษฐีนั้นทำยัญเหล่านั้นโดยประการทั้งปวง ตลอด ชีวิต ได้ไปสู่สุคติพร้อมกัน ได้เสวยสมบัติทั้งที่เป็น ของเทวดาและของมนุษย์ ท่องเที่ยวไปกับเศรษฐีนั้น เหมือนเงาไปกับตัวฉะนั้น ในกัปที่ ๙๑ แต่ภัทรกัปนี้ พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี ผู้เป็นนายกของโลก มี พระเนตรงาม ทรงเห็นแจ้งธรรมทั้งปวง เสด็จอุบัติขึ้น แล้ว ครั้งนั้นในพระนครพันธุมดี มีพราหมณ์ที่ได้ รับยกย่องว่าเป็นผู้ดี เป็นผู้มั่งคั่ง สมบูรณ์ด้วยคุณ- ธรรมและทรัพย์ แต่ภายหลังกลับตกยาก แม้ครั้งนั้น ข้าพเจ้าเป็นพราหมณีของเขา มีใจเสมอกันบางคราว พราหมณ์นั้นเข้าไปเฝ้าพระมหามุนี ซึ่งประทับนั่ง แสดงอมตบทอยู่ในหมู่ชน ฟังธรรมแล้วเบิกบานใจ ได้ถวายผ้าห่มผืนหนึ่ง มีผ้านุ่งผืนเดียวกลับไปเรือน บอกข้าพเจ้าว่า แน่ะเธอผู้มีบุญมาก จงอนุโมทนาเถิด ฉันได้ถวายผ้าห่มแด่พระพุทธเจ้าแล้ว ครั้งนั้นข้าพเจ้า ทราบดีแล้วประนมมืออนุโมทนาว่า ข้าแต่นาย ผ้าห่ม ท่านถวายดีแล้วแด่พระพุทธเจ้า ผู้ประเสริฐ ผู้คงที่ พราหมณ์กับข้าพเจ้ามีความเจริญด้วยสุขสมบัติร่วมกัน ท่องเที่ยวไปในภพน้อยภพใหญ่ ได้เป็นพระราชาผู้ยิ่ง ใหญ่ในกรุงพาราณสีที่รื่นรมย์ ครั้งนั้นข้าพเจ้าได้เป็น มเหสีของท้าวเธอ สูงกว่าพวกพระสนม เป็นที่สอง ของท้าวเธอ ท้าวเธอโปรดปรานข้าพเจ้าเพราะสิเนหา เนื่องมาแต่ภพก่อน ๆ พระราชานั้นทอดพระเนตรเห็น พระปัจเจกพุทธเจ้า ๘ องค์กำลังเที่ยวบิณฑบาต ทรง เบิกบานพระทัย ได้ถวายบิณฑบาตอันควรแก่ค่ามาก แล้วทรงนิมนต์ไว้ ทรงสร้างมณฑปรัตนะผสมด้วย ทอง ที่พวกช่างทองทำไว้อย่างงดงาม สูง ๑๐๐ ศอก ท้าวเธอทรงเลื่อมใส รับสั่งให้อาราธนาพระปัจเจก- พุทธเจ้าเหล่านั้นทั้งหมด ได้ถวายทานแด่พระปัจเจก- พุทธเจ้าเหล่านั้นผู้เข้าไปในพระราชนิเวศน์ ด้วยพระ- หัตถ์ของพระองค์เอง แม้ครั้งนั้น ข้าพเจ้าก็ได้ถวาย ทานร่วมกับพระเจ้ากาสีอีก ท้าวเธอพร้อมด้วยพระ ภาดามาเกิดในตระกูลกุฏุมพีที่มั่งคั่ง มีความสุข ข้าพเจ้าเป็นภรรยาของพราหมณ์ผู้พี่ ได้ประพฤติวัตร ในสามีเป็นอย่างดี. น้องชาย ๑ ของสามีของข้าพเจ้า เห็นพระปัจเจกพุทธเจ้าแล้วเอาอาหารของพี่ชายถวาย แด่พระปัจเจกพุทธเจ้านั้น เมื่อพี่ชายมา ได้บอกว่า พระปัจเจกพุทธเจ้าท่านมิได้ยินดีทาน ขณะนั้น ข้าพเจ้าได้ถวายทานแด่พระปัจเจกพุทธเจ้านั้นสามี ของข้าพเจ้าถวายอาหารอันควรแก่พระปัจเจกพุทธเจ้า เวลานั้นข้าพเจ้าโกรธเททานของพระปัจเจกพุทธเจ้า นั้นเสีย ได้ถวายบาตรที่เต็มด้วยเปือกตมแก่พระ ปัจเจกพุทธเจ้าผู้คงที่นั้น ครั้งนั้นข้าพเจ้าเห็นสามีมี หน้าแสดงว่ามีจิตสม่ำเสมอในการให้ การรับ การ ไม่เคารพ และการประทุษร้าย จึงสลดใจมาก สามี ของข้าพเจ้ารับบาตรมาแล้ว เอาน้ำหอมอย่างดีล้าง ให้สะอาด ข้าพเจ้ามีจิตเลื่อมใส ได้ถวายน้ำตาล กรวดกับเปรียงเต็มบาตร ข้าพเจ้าเกิดในภพไหน ๆ ก็มีรูปงาม เพราะถวายทาน แต่มีกลิ่นตัวเหม็น เพราะทำความไม่ดี หยาบหยามพระปัจเจกพุทธเจ้า ๑. อรรถกถาเถรีคาถา เป็นน้องสาว.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ