เล่มที่ 52
ส่วนที่ 241
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 241 อ้างอิง: Book 52, Section 241 ประเภท: section
เนื้อหา
บทว่า ปญฺาย ปสฺสิตฺวา ได้แก่ เข้าถึงแล้ว ด้วยอำนาจการ รู้เฉพาะภาวนา โดยปฏิเวธปัญญา. ชื่อว่า อโสกํ เพราะความเศร้าโศกในที่นี้ไม่มี เพราะเหตุแห่ง ความเศร้าโศกไม่มี และเพราะเหตุที่บุคคลไม่มีความเศร้าโศก. ชื่อว่า วิรชํ เพราะธุลีมีราคะเป็นต้นไปปราศแล้วอย่างนั้น. ชื่อว่า อสงฺขตํ เพราะอันปัจจัยอะไร ๆ ปรุงแต่งไม่ได้. ชื่อว่า สนฺตํ ปทํ เพราะสงบระงับกิเลสทั้งปวง และทุกข์ทั้งปวง ได้ และเพราะพึงบรรลุคือเว้นจากการถูกเบียดเบียนในสังสารทุกข์. ชื่อว่า สพฺพกิเลสโสธนํ เพราะมีการชำระสันดานของสัตว์ให้ สะอาดจากมลทินคือกิเลสทั้งปวงเป็นเครื่องหมาย. บทว่า ภาเวติ ความว่า ย่อมบรรลุ ด้วยอำนาจสัจฉิกิริยาภิสมัย. ก็เมื่อบุคคลนั้น ปรารภพระนิพพานมากครั้งแล้ว ยังสัจฉิกิริยาสมัยให้เป็น ไป เมื่ออารมณ์ที่จะพึงยึดหน่วงคุณวิเศษที่จะได้มีอยู่ จึงยกขึ้นกล่าวอย่าง นี้. ชื่อว่า สัญโญชนพันธนัจฉิทะ เพราะตัดเครื่องผูกพันทั้งหลาย คือ สังโยชน์ได้. จริงอยู่ ในที่นี้ ท่านใช้เครื่องหมาย โดยความเป็นกัตตุวาจก เหมือนสัจจะทั้งหลาย ที่ทำความเป็นอริยะ. ท่านเรียกว่า อริยสัจ ฉะนั้น มีวาจาประกอบความว่า ในคาถานี้ ในเวลาที่เจริญสันตบท ย่อมไม่ได้ ประสบความยินดีที่ยิ่งไปกว่าการเจริญสันตบทนั้น เหมือนมีวาจาประกอบ ความว่า ในคาถาก่อน ๆ ในเวลาที่เพ่งพินิจ ย่อมไม่ได้ประสบความ ยินดียิ่งไปกว่าการเพ่งพิจารณานั้นฉะนั้น.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ