เล่มที่ 51
ส่วนที่ 181
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 181 อ้างอิง: Book 51, Section 181 ประเภท: section
เนื้อหา
ท่านที่พี่เลี้ยงกำลังอาบน้ำให้ที่แม่น้ำมหายมุนา เพื่อความไม่มีโรค ถูกปลาฮุบไปจากมือของพี่เลี้ยง เมื่อปลาตกถึงมือของพรานเบ็ด ภรรยาของ เศรษฐีเมืองพาราณสีรับซื้อเอาไป แม้ถูกผ่าท้อง (เอาออกมา) ก็ยังมีชีวิตอยู่ นั่นเอง เพราะกำลังบุญ นางจึงรับเอาเป็นลูกเลี้ยงไว้ ได้นามว่า พากุละ (คนสองตระกูล) เพราะเมื่อมารดาบิดาผู้ให้กำเนิด ได้ทราบประวัตินั้นแล้ว ทวงถามบ่อย ๆ ว่า เด็กคนนี้เป็นลูกของเรา ขอจงให้ลูกแก่พวกเรา พระราชา ทรงมีพระราชวินิจฉัยให้ตั้งอยู่ โดยความเป็นทายาทของ ๒ ตระกูลว่า เด็ก คนนี้เป็นเหตุทั่วไป สำหรับตระกูลแม้ทั้ง ๒ ตระกูล เจริญวัยแล้ว จึงได้เสวย สมบัติมากมาย มีทรัพย์ ๘๐ โกฏิ ได้สดับพระธรรมเทศนาในสำนักของพระ- ศาสดาแล้ว กลับได้ความเชื่อ บวชแล้ว เป็นปุถุชนชั่ว ๗ วัน เท่านั้น รุ่งอรุณ วันที่ ๘ ก็ได้บรรลุพระอรหัต พร้อมด้วยปฏิสัมภิทา. ด้วยเหตุนั้น ท่านจึง ได้กล่าวไว้ในคัมภีร์อปทานว่า ในที่ไม่ไกลป่าหิมพานต์ มีภูเขาชื่อ โสภิตะ ข้าพเจ้าพร้อมด้วยศิษย์ทั้งหลาย ได้สร้างอาศรมไว้ อย่างดี ที่ภูเขานั้นมณฑปก็มีมาก ต้นยางทรายก็ออก ดอกบานสะพรั่ง บนเขานั้นมะขวิดก็มีมาก เทียนดำ เทียนขาวก็ออกดอกบานสะพรั่ง คนทิสอ, พุทรา มะขามป้อมก็ชุกชุม สวนหย่อมก็มีหลาย น้ำเต้าก็มาก บัวขาวออกดอกบานสะพรั่ง มะหวด, มะตูม, กล้วย มะงั่วก็มีมาก สะท้อน อัญชัน และประยงค์ในที่นั้น ก็ชุม โกสุม ต้นสน สะเดา ต้นไทร ต้นกระสังก็มาก อาศรมของข้าพเจ้าก็เป็นเช่นนั้น ข้าพเจ้าพร้อมทั้งศิษย์ ได้อยู่ ณ ที่นั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้เป็นสยัมภู ทรงเป็นผู้นำสัตวโลก พระนามว่า อโนมทัสสี เมื่อ ทรงแสวงหาที่หลีกเร้น ได้เสด็จมาถึงอาศรมของ ข้าพเจ้า เมื่อพระมหาวีระเสด็จเข้าถึงแล้ว อาพาธ เกิดแต่ลม ได้เกิดขึ้นชั่วขณะแก่พระองค์ผู้พระนามว่า อโนมทัสสี มีพระยศมาก ทรงเป็นนาถะของโลก ก็ครั้งนั้น ข้าพเจ้านั่นครั้นได้เห็นความเคลื่อนไหว แล้ว ก็กำหนดได้ว่า ความจริง พยาธิได้เกิดขั้นแก่ พระพุทธเจ้าของเราทั้งหลายโดยไม่สงสัย ข้าพเจ้าได้ รีบมายังอาศรม ประสงค์จะปรุงยา ในสำนักศิษย์ ของข้าพเจ้า ครั้งนั้นจึงได้นิมนต์ศิษย์ทั้งหลาย ศิษย์ ทุกคนเชื่อฟังถ้อยคำของข้าพเจ้า มีคารวะประชุม ร่วมกัน เพราะมีความเคารพในพระศาสดาของเรา ข้าพเจ้าจึงรีบขึ้นภูเขา บันเทิงใจกับยาทุกขนาน ข้าพเจ้าผสมยากับน้ำดื่มแล้ว (ถวาย) ได้เป็นทาสของ พระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้ประเสริฐที่สุด เมื่อพระมหาวีร- สรรเพชญ์ผู้เป็นโลกนารถเสวยแล้ว โรคลมของพระ- ศรีสุคตมหาฤๅษี ก็สงบลงโดยเร็ว พระอโนมทัสสี สัมมาสัมพุทธเจ้าผู้มีพระยศยิ่งใหญ่ ทอดพระเนตร เห็นความกระวนกระวายที่สงบลงแล้ว จึงได้ประทับ นั่งบนพุทธอาสน์ ตรัสพระคาถาเหล่านี้ว่า ผู้ใดถวาย เภสัชแก่เราตถาคต และให้พยาธิของเราสงบไป เรา ตถาคตจักสรรเสริญผู้นั้น เมื่อเราตถาคตกล่าวอยู่ ขอ เธอทั้งหลายจงฟังเถิด เขาจักรื่นเริงบนเทวโลก สิ้น เวลาแสนกัป ผู้นี้จักบันเทิงใจทุกเมื่อบนเทวโลกนั้น เพราะเสียงบรรเลง เสียงประโคม เขามาสู่มนุษยโลก แล้ว ถูกบุญเก่าตักเตือนแล้ว จักได้เป็นพระเจ้า จักรพรรดิถึงพันชาติ ในกัปที่ ๕๕ จักได้เป็นกษัตริย์ นามว่า อโนมะ เป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้ยิ่งใหญ่ เพรียบพร้อมด้วยรัตนะทั้ง ๗ มีพลพยุหโยธามากมาย ทรงชนะดินแดนชมพูทวีป เสวยไอศุริยสมบัติ แม้ เทวดาชั้นดาวดึงส์ก็กระเทือน เป็นเทวดาหรือเป็น มนุษย์ ก็จักมีอาพาธน้อย เว้นความยึดมั่นถือมั่นแล้ว จักข้ามพยาธิในโลกได้ตลอดกัป นับไม่ถ้วน แต่กัปนี้ไป เขาจักได้เป็นโอรสผู้เป็นธรรมทายาท ที่เนรมิตขึ้น โดยธรรม ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้ทรงสมภพใน ตระกูลโอกกากราช เป็นศาสดาในโลก พระนามว่า โคดม โดยพระโคตร จักดับกิเลสเป็นผู้หาอาสวะมิได้ เพราะกำหนดรู้อาสวะทั้งมวล ครั้นเผากิเลสแล้ว จัก ข้ามกระแสตัณหาไป เป็นสาวกของพระศาสดา มี นามว่า พากุละ พระสมณโคดม ผู้สูงสุดแห่งศากยวงศ์ ทรงทราบประวัติทั้งหมดนี้แล้ว จักประทับนั่งในหมู่ พระสงฆ์ ทรงตั้งไว้ในตำแหน่งเอตทัคคะ พระสยัมภู ผู้มีพระภาคเจ้า พระนามว่า วิปัสสี นายกโลก เมื่อ ทรงตรวจดูที่วิเวก ได้เสด็จเข้ามายังอาศรมของ ข้าพเจ้า ข้าพเจ้าให้พระมหาวีรสรรเพชญ์ นายกโลก ผู้เสด็จเข้ามาแล้ว ให้พอพระทัยด้วยโอสถทุกอย่าง ขอ พระองค์จงทรงพอพระทัยด้วยมือ (ของข้าพระองค์) ข้าพเจ้าได้ทำกรรมดีแด่พระองค์ไว้ ความสมบูรณ์แห่ง พืช ข้าพเจ้าได้ทำไว้แล้วในบุญเขตที่ดี ข้าพเจ้าไม่อาจ จะให้หมดสิ้นไปได้เลย เพราะในครั้งนั้น ข้าพเจ้าได้ ทำกรรมไว้ดีแล้ว เป็นลาภของเรา เป็นโชคดีของเรา ที่ได้เห็นพระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้ทรงเป็นนายก ด้วยผล กรรมที่เหลือ ข้าพเจ้าจึงได้ลุถึงทางที่ไม่หวั่นไหว พระสมณโคดมผู้สูงสุดแห่งศากยวงศ์ ได้ทรงทราบ เรื่องทั้งหมดนี้แล้ว ได้ประทัปนั่งในหมู่สงฆ์ ทรงตั้ง ข้าพเจ้าไว้ในตำแหน่งเอตัคคะ ข้าพเจ้าได้ทำกรรม อันใดไว้ในครั้งนั้น เพราะกรรมนั้น ข้าพเจ้าจึงไม่ รู้จักทุคติตลอดกัป นับไม่ถ้วนนับถอยหลังแต่กัปนี้ไป นี้เป็นผลแห่งเภสัช. กิเลสทั้งหลาย ข้าพเจ้าได้เผาแล้ว ฯ ล ฯ คำสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าได้ปฏิบัติแล้ว.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ