เล่มที่ 50
ส่วนที่ 233
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 233 อ้างอิง: Book 50, Section 233 ประเภท: section
เนื้อหา
บทว่า ตหึ แปลว่า ในที่นั้น คือ สำนักของคนเหล่านั้น. บทว่า นาริโย เป็นอาลปนะ. หญิงทั้งหลายฟังคำเป็นคาถานั้นแล้ว เป็นผู้เก้อเขิน คอตก หลีกไปตามทางที่ตนมาแล้วนั่นแหละ ก็คำว่า เราไม่มี ความต้องการด้วยกุมารีทั้งหลายในคาถานี้ พึงทราบว่า อันพระเถระพยากรณ์ พระอรหัตผลแล้ว เพราะกล่าวถึงความที่ตนไม่ต้องการด้วยกามทั้งหลายนั่นแล. จบอรรถกถารมณียกุฏิกเถรคาถา ๙. โกสัลลวิหารีเถรคาถา ว่าด้วยคาถาของพระโกสัลลวิหารีเถระ ได้ยินว่า พระโกสัลสวิหารีเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้ อย่างนี้ว่า เราบวชแล้วด้วยศรัทธา เราทำกุฎีไว้ในป่า เรา เป็นผู้ไม่ประมาท มีความเพียร มีสติ มีสัมปชัญญะ. อรรถกถาโกสลวิหารีเถรคาถา คาถาของท่านพระโกสลวิหารีเถระ เริ่มต้นว่า สทฺธายาหํ ปพฺพชิโต. เรื่องราวของท่านเป็นอย่างไร ? แม้พระเถระนี้ ก็หว่านพืช คือ กุศลไว้ในกาลของพระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงพระนามว่า ปทุมตตระ ได้กระทำบุญนั้น ๆ ไว้ เรื่องที่เหลือก็คล้ายกัน กับเรื่องของพระอัญชนวนิยเถระนั่นแหละ. ส่วนข้อที่แปลกออกไป มีดังนี้ ได้ยินว่า พระเถระนี้ บวชโดยนัยดังกล่าวแล้ว กระทำบุพกิจเสร็จแล้ว อยู่ในป่า โดยอาศัยตระกูลของอุบาสกคนหนึ่ง ในบ้านหลังหนึ่งในแคว้นโกศล. อุบาสกนั้นเห็นพระเถระอยู่ที่โคนไม้ จึงสร้างกุฏิถวาย พระเถระอยู่ในกุฏิ ได้สมาธิ เพราะมีอาวาสเป็นที่สบาย ขวนขวายวิปัสสนา บรรลุพระอรหัต ต่อกาลไม่นานนัก. สมดังคาถาประพันธ์ที่ท่านกล่าวไว้ในอปทานว่า เราอยู่บนเครื่องลาดใบไม้ ในที่ไม่ไกลภูเขา- หิมวันต์ในกาลนั้น เราถึงความลำบากในการหาอาหาร จึงมีการนอนเป็นปกติ เราขุดจาวมะพร้าว มันอ้วน มันมือเสือ และมันนกมาไว้ เรานำเอาผลพุทรา ไม่ รกฟ้า ผลมะตูม มาจัดแจงไว้ พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงพระนามว่า ปทุมุตตระ ทรงรู้แจ้งโลก สมควร- รับเครื่องบูชา ทรงทราบความดำริของเราแล้ว เสด็จมา สู่สำนักเรา เราได้เห็นพระองค์ผู้มหานาค ประเสริฐ กว่าเทวดาเป็นนราสภ เสด็จมาแล้ว จึงหยิบเอามันมือ เสือมาใส่ลงในบาตร ในกาลนั้น พระสัพพัญญูมหา- วีรเจ้า จะทรงยังเราให้ยินดีจึงเสวย ครั้นเสวยเสร็จแล้ว ได้ตรัสพระคาถานี้ว่า ท่านยังจิตให้เลื่อมใสแล้ว ได้ ถวายมันมือเสือแก่เรา ท่านจะไม่เข้าถึงทุคติตลอด- แสนกัป ภพที่สุดย่อมเป็นไปแก่เรา เราถอนภพขึ้นได้ หมดแล้ว เราทรงกายที่สุดไว้ในศาสนาของพระสัมมา- สัมพุทธเจ้าในกัปที่ ๕๔ แต่ภัทรกัปนี้ เราได้เป็น พระเจ้าจักรพรรดิ พระนามว่า สุเมขลิยะ สมบูรณ์ ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก. เราเผากิเลสทั้งหลาย แล้ว ฯ ล ฯ คำสอนของพระพุทธเจ้า เราทำสำเร็จแล้ว ดังนี้.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ