เล่มที่ 49
ส่วนที่ 81
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 81 อ้างอิง: Book 49, Section 81 ประเภท: section
เนื้อหา
บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กึ ตุมฺหากํ โภชนํ ความว่า สิ่งเช่นไร เป็นโภชนะของท่าน. บทว่า กึ สยานํ ความว่า สิ่งเช่นไร เป็นที่นอนของท่าน. อาจารย์บางพวกกล่าวว่า กึ สยานา ดังนี้ก็มี, อธิบายว่า สิ่งเช่นไร เป็นที่นอนของท่าน คือ ท่านนอนในที่นอน เช่นไร บทว่า กถญฺจ ยาเปถ ความว่า ท่านยังอัตภาพให้เป็นไป ด้วยประการไร. บาลีว่า กถํ โว ยาเปถ ดังนี้ก็มี, อธิบายว่า ท่านยังอัตตภาพให้เป็นไปด้วยอาการอย่างไร. บทว่า สุปาปธมฺมิโน ได้แก่ ผู้มีบาปธรรม ด้วยดี คืออย่างยิ่ง. บทว่า ปหูตโภเคสุ ความว่า เมื่อโภคะอันหาที่สุดมิได้ คืออย่างยิ่ง มีอยู่. บทว่า อนปฺปเกสุ แปลว่า ไม่น้อย คือมาก. บทว่า สุขํ วิราธาย ได้แก่ เบื่อหน่าย คือไม่ยินดีความสุข เพราะไม่ทำบุญอันเป็นเหตุให้เกิด ความสุข. อาจารย์บางพวกกล่าวว่า สุขสฺส วิราเธน ก็มี. บทว่า ทุกฺขชฺช ปตฺตา ความว่า วันนี้คือบัดนี้ ท่านได้รับความทุกข์อัน นับเนื่องในกำเนิดเปรตนี้. เปรตทั้งหลาย ถูกสามเณรถามอย่างนั้นแล้ว เมื่อจะแก้ ข้อความที่สามเณรถาม จึงได้ภาษิตคาถา ๕ คาถาว่า :- ข้าพเจ้าทั้งสอง ตีซึ่งกันและกันแล้ว กิน หนองและเลือดของกันและกัน ได้ดื่มหนองและ เลือดเป็นอันมาก ก็ยังไม่หายอยาก มีความหิว อยู่เป็นนิตย์ สัตว์ทั้งหลายไม่ได้ให้ทาน ละไป แล้ว เกิดในยมโลก ย่อมร่ำไรอยู่ เหมือนข้าพเจ้า ทั้ง ๒ ฉะนั้น สัตว์เหล่าใดได้ประสพโภคะต่าง ๆ แล้วไม่ใช้สอยเอง ไม่ทำบุญ สัตว์เหล่านั้น จัก ต้องหิวกระหายในปรโลก ภายหลังถูกความหิว แผดเผาไหม้อยู่สิ้นกาลนาน ครั้นทำกรรมทั้ง หลายมีผลเผ็ดร้อน เป็นทุกข์ เป็นกำไรแล้ว ย่อม ได้เสวยทุกข์ บัณฑิตทั้งหลาย รู้ทรัพย์และข้าว เปลือกเป็นอย่างหนึ่ง รู้ชีวิตของสัตว์ทั้งหลาย ใน มนุษยโลกนี้ เป็นอย่างหนึ่ง รู้ทรัพย์ ข้าวเปลือก และชีวิตมนุษย์ เป็นอีกอย่างหนึ่ง จากสิ่งนอกนี้ แล้ว พึงทำที่พึ่งของตน ชนเหล่าใด เป็นผู้ฉลาด ในธรรม ฟังคำของพระอรหันต์ทั้งหลายแล้ว มา รู้ชัดอย่างนี้ ชนเหล่านั้น ชื่อว่า ไม่ประมาทใน ทาน.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ