เล่มที่ 48
ส่วนที่ 239
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 239 อ้างอิง: Book 48, Section 239 ประเภท: section
เนื้อหา
บทว่า สา แปลว่า นี้. ชื่อว่า อัตถธัมมกุสล เพราะเป็นผู้ฉลาด ในอรรถและในธรรม คือ พระผู้มีพระภาคเจ้า. ชื่อว่า อปจิตตฺถ- ธมฺมกุสโล เพราะมีความฉลาดในอรรถและธรรมสิ้นไปแล้ว คือ พระ- ธรรมเสนาบดี. พระธรรมเสนาบดีนั้นในรูปแล้ว จึงชื่อว่า อปจยะ (สิ้นไป ) คือนิพพาน. ฉลาดในนิพพานนั้น และในอรรถและธรรม ไม่มีเหลือ. อีกอย่างหนึ่ง ฉลาดในอรรถในธรรม คือ ในนิโรธและมรรค อันน่านับถือ คือน่าบูชา. ชื่อว่า มหนฺต (ใหญ่ ) เพราะประกอบด้วย ศีลขันธ์เป็นต้นอันยิ่งใหญ่. บทว่า กุสุเมหิ ได้แก่ ด้วยดอกไม้ทำด้วย รัตนะและด้วยอย่างอื่น. บทว่า ปรมคติคตํ ได้แก่ บรรลุอนุปาทิเสสนิพพาน. บทว่า สมุสฺสยํ คือร่างกาย. บทว่า ติทสคตา ได้แก่ ไปสวรรค์ชั้นไตรทศ คือเข้าถึงหมู่เทพชั้นดาวดึงส์. บทว่า อิธ ได้แก่ ในเทวโลกนี้. บทว่า อวสามิ านํ คืออยู่ประจำวิมานนี้ . บทที่เหลือมีนัยดังกล่าวแล้วนั่นแล. พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงกระทำกถามรรค ที่ท่านพระวังคีสะและเทพ ธิดากล่าวให้เป็นเรื่องเกิดขึ้น แล้วจึงทรงแสดงธรรมแก่บริษัทที่ประชุม กันโดยพิสดาร. เทศนาได้มีประโยชน์แก่มหาชน ด้วยประการฉะนี้ จบอรรถกถาเสสวดีวิมาน พระนารทเถระได้ถามนางมัลลิกาเทพธิดา ว่า ดูก่อนนางเทพธิดา ผู้มีผ้านุ่งห่มและธง ล้วนแต่สีเหลือง ประดับประดาด้วยเครื่องก็ล้วนเหลือง เธอถึงจะไม่ประดับด้วยเครื่องประดับอันงดงามเหลือง อร่ามเช่นนี้ ก็ยังงามโดยธรรมชาติ ดูก่อนนางเทพ- ธิดา ผู้มีเครื่องประดับล้วนแต่ทองคำธรรมชาติ แก้วไพฑูรย์ จินดา มีกายาปกคลุมไว้ด้วยร่างแห ทองคำเหลืองอร่าม เป็นระเบียบงดงามด้วยสายแก้ว สีต่าง ๆ สายแก้วเหล่านั้น ล้วนแต่สำเร็จด้วยทองคำ ธรรมชาติ แก้วทับทิม แก้วมุกดา แก้วไพฑูรย์ บางสายก็ล้วนแล้วด้วยแก้วลายคล้ายตาแมว บ้างก็ สำเร็จด้วยแก้วแดงคล้ายสีเลือด บ้างก็สำเร็จด้วย แก้วอันสดใสเหมือนสีตานกพิราบ เครื่องประดับ ทั้งหมดที่ตัวของท่านนี้ทุก ๆ สาย ยามต้องลมพัด มีเสียงไพเราะเหมือนเสียงนกยูง พญูาหงส์ทองหรือ เสียงนกการเวก หรือมิฉะนั้นก็เสียงเบญจางคดุริย- ดนตรี ที่พวกคนธรรพ์พากันบรรเลงเป็นคู่ ๆ อย่าง ไพเราะน่าฟังก็ปานกัน อนึ่ง รถของท่านงดงามมาก หลากไปด้วยเนาวรัตนนานาพรรณ อันบุญกรรมจัด สรรมาให้จากธาตุนานาชนิด ดูมูลมองพิจิตรจรัส จำรูญ ยามท่านยืนอยู่เหนือสุพรรณรถขับไปถึง ประเทศใด ที่ตรงนั้นก็สว่างไสวไปทั่วถึงกัน ดูก่อน นางเทพธิดา อาตมาถามท่านแล้ว ท่านจงตอบอาตมา ว่า นี้เป็นผลแห่งกรรมอะไร.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ