เล่มที่ 45
ส่วนที่ 225
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 225 อ้างอิง: Book 45, Section 225 ประเภท: section
เนื้อหา
พระผู้มีพระภาคเจ้า ชื่อว่าตถาคต เพราะมีพระสงฆ์เป็นสาวก. พระ- ผู้มีพระภาคเจ้า ชื่อว่า ตถาคต เพราะความที่พระองค์เสด็จไปเหมือนอย่างนั้น ข้อนี้ก็เป็นเพียงพูดกัน ในการแสดงถึงความที่พระตถาคต เสด็จไป เหมือนอย่างนั้นเท่านั้น. แต่โดยแท้จริงแล้ว พระตถาคตเท่านั้นพึงพรรณนา ความที่พระตถาคตเสด็จไปเหมือนอย่างนั้น. เพราะข้อนี้เป็นบทบาทของพระ- ตถาคต เป็นมหาคติ มหาวิสัยที่ใหญ่หลวง. ไม่ควรพูดว่า พระธรรมกถึก อ้างพุทธพจน์อันเป็นไตรปิฎกเหมือนพุทธพจน์แห่งบทอัปปมาทะโดยเป็นความ ยุติ เป็นพระธรรมกถึกนอกรีตนอกรอย ดังนี้. ในข้อนั้นท่านกล่าวไว้ว่า ยเถว โลเก ปุริมา มเหสิโน สพฺพญฺญุภาวํ มุนโย อิธาคตา ฯเปฯ ตถาคโต เตน สมงฺคิภาวโต พระมุนีทั้งหลาย ผู้แสวงหาคุณอันยิ่ง ใหญ่แต่ก่อนมาสู่ความเป็นพระสัพพัญญูใน โลกนี้ฉันใด แม้พระศากยมุนีนี้ก็เสด็จมา ฉันนั้น ท่านจึงเรียกว่า ตถาคต. พระชินะทั้งหลาย ละมลทินมีกาม เป็นต้นโดยไม่เหลือแล้วไปด้วยสมาธิญาณ ฉันใด พระศากยมุนีผู้มีปัญญารุ่งเรือง แต่ก่อนเสด็จไปแล้วอย่างนั้น ด้วยเหตุนั้น จึงชื่อว่า ตถาคต. พระชินะผู้เป็นศากยะ ผู้เลิศตรัสรู้ ลักษณะมีธาตุ และอายตนะเป็นต้นอย่าง จริงแท้ โดยจำแนกเป็นสภาวะและสามัญ ด้วยพระสยัมภูญาณ เหมือนอย่างนั้นจึง ชื่อว่า ตถาคต.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ