เล่มที่ 44
ส่วนที่ 53
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 53 อ้างอิง: Book 44, Section 53 ประเภท: section
เนื้อหา
ถามว่า ก็ชื่อว่า อนิโรธะ ที่เรียกว่า อัตถิภาวะ และว่า อุปปาทะ นี้ คืออะไร ? ตอบว่า คือ ภาวะที่ยังไม่ละ ๑ ภาวะที่ควรเพิ่มผลโดยไม่ละภาวะ ที่ควรแก่ผลอันยังไม่เกิด ๑ ภาวะที่อกุศลธรรมที่จะพึงละนั้นอันอริยมรรค ยังไม่ได้ถอนขึ้น ๑ ภาวะที่สังโยชน์ในกุศลธรรมและอัพยากตธรรมที่ไม่จำ ต้องละ สำหรับผู้มีอาสวะยังไม่สิ้นไป ยังละไม่ได้ ๑. จริงอยู่ ความเป็น ไปแห่งขันธ์พร้อมทั้งสิ้น ชื่อว่าปฏิจจสมุปบาท เพราะภาวะมีอนุสัยยัง ถอนขึ้นไม่ได้. สมจริงดังที่ตรัสไว้มีอาทิว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กายนี้ของคนพาล ผู้ถูก อวิชชาใดหุ้มห่อไว้ ผู้สัมปยุตด้วยตัณหาใดยังเป็น ไปแล้ว อวิชชานั้น คนพาลยังละไม่ได้ และตัณหา นั้นก็ยังไม่สิ้นไป. ข้อนั้นเพราะเหตุไร ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลาย เพราะคนพาลไม่ประพฤติพรหมจรรย์เพื่อ สิ้นทุกข์โดยชอบ เพราะฉะนั้น คนพาลย่อมเข้าถึง กาย (อีก) เพราะกายแตก คนพาลนั้นเมื่อเข้าถึงกาย ย่อมไม่พ้นจาก ญาติ ชรา และมรณะ. ก็เพราะอวิชชาของผู้สิ้นสังโยชน์แล้วไม่มี สังขารจึงไม่มี เพราะ ตัณหาและอุปาทานไม่มี อุปาทานและภพจึงไม่มี เพราะเหตุนั้น วัฏฏะ จักปรากฏความขาดสิ้น. ด้วยเหตุนั้นนั่นแลท่านจึงกล่าวคำมีอาทิว่า ดูก่อนผัคคุณะ ก็เพราะดับด้วยการสำรอก ผัสสายตนะ ๖ ได้โดยไม่เหลือ ผัสสะจึงดับ เพราะ ผัสสะดับ เวทนาจึงดับ.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ