เล่มที่ 41
ส่วนที่ 140
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 140 อ้างอิง: Book 41, Section 140 ประเภท: section
เนื้อหา
ภิกษุ. สบาย พระเจ้าข้า. แต่ว่า สัทธิวิหาริกของท่านรูปหนึ่ง โกรธด้วยเหตุสักว่าการกล่าวสอน เผาบรรณศาลาแล้วหนีไป. พระศาสดา ตรัสว่า "ภิกษุนั้น พึงโอวาทแล้วโกรธในบัดนี้ เท่านั้นหามิได้. แม้ในกาลก่อน ก็โกรธแล้วเหมือนกัน . และภิกษุนั้น ประทุษร้ายกุฎีในบัดนี้เท่านั้นหามิได้. แม้ในกาลก่อน ก็ประทุษร้ายแล้ว เหมือนกัน;" ดังนี้แล้ว ทรงนำอดีตนิทานมา (ตรัส) ว่า:- ในอดีตกาล เมื่อพระเจ้าพรหมทัตครองราชสมบัติอยู่ในกรุง- พาราณสี นกขมิ้นตัวหนึ่ง ทำรังอยู่ในหิมวันตประเทศ. ต่อมาวันหนึ่ง เมื่อฝนกำลังตก, ลิงตัวหนึ่ง สะท้านอยู่เพราะความหนาว ได้ไปยังประเทศ นั้น. นกขมิ้นเห็นลิงนั้น จึงกล่าวคาถาว่า ๑ :- " วานร ศีรษะและมือเท้าของท่านก็มีเหมือน ของมนุษย์, เมื่อเช่นนั้น เพราะโทษอะไรหนอ ? เรือนของพ่านจึงไม่มี." ลิง คิดว่า " มือและเท้าของเรามีอยู่ก็จริง, ถึงกระนั้น เรา พิจารณาแล้ว พึงกระทำเรือนด้วยปัญญาใด, ปัญญานั้นของเราย่อมไม่มี." ใคร่จะประกาศเนื้อความนั้น จึงกล่าวคาถานี้ว่า :- " นกขมิ้น ศีรษะและมือเท้าของเรา ย่อมมี เหมือนของมนุษย์, บัณฑิตทั้งหลายกล่าวว่า ปัญญาใด ประเสริฐในมนุษย์ทั้งหลาย, ปัญญานั้น ย่อมไม่มี แม้แก่เรา.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ