เล่มที่ 37
ส่วนที่ 427
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 427 อ้างอิง: Book 37, Section 427 ประเภท: section
เนื้อหา
บทว่า พฺรหฺมจริยํ ได้แก่ ศาสนพรหมจรรย์ทั้งสิ้น ที่สงเคราะห์ ด้วยสิกขาทั้ง ๓. บทว่า อิทฺธํ ได้แก่ สำเร็จด้วยอำนาจยินดีในฌาน. บทว่า ผีตํ ได้แก่ ถึงความเจริญด้วยอำนาจอภิญญาสมาบัติ เหมือน ดอกไม้บานเต็มที่. บทว่า วิตฺถาริกํ ได้แก่ แผ่ไปด้วยอำนาจ ประดิษฐานอยู่ในทิศาภาคนั้น ๆ. บทว่า พาหุชญฺํ ได้แก่ ชนเป็น อันมากรู้แล้ว คือ แทงตลอดแล้วด้วยอำนาจการตรัสรู้ของชนเป็น อันมาก บทว่า ปุถุภูตํ แปลว่า ถึงความแน่นหนาโดยอาการทั้งปวง. ถึงความแน่นหนาอย่างไร ? ถึงความแน่นหนาตราบเท่าที่เทวดา และมนุษย์ทั้งหลายประกาศดีแล้ว. อธิบายว่า เทวดาและมนุษย์ ทั้งหลายผู้เป็นวิญญูชน มีประมาณเท่าใด เทวดาและมนุษย์ทั้งหมด มีประมาณเท่านั้น ประกาศด้วยดีแล้ว. บทว่า อปฺโปสฺสุกฺโก ได้แก่ เป็นผู้ไม่มีความอาลัย. พระผู้มี พระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนมารผู้มีบาป ตั้งแต่สัปดาห์ที่ ๘ ท่าน เที่ยวร่ำร้องอยู่ว่า ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าโปรดปรินิพพานบัดนี้เถิด พระเจ้าข้า ขอพระสุคตโปรดปรินิพพานบัดนี้เถิดพระเจ้าข้า ดังนี้ บัดนี้ ตั้งแต่วันนี้ไป ท่านเลิกความอุตสาหะเถิด อย่าทำความ พยายามเพื่อให้เราปรินิพพานเลย. บทว่า สโต สมฺปชาโน อายุสฺขารํ โอสชฺชิ ความว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงตั้งสติมั่น กำหนดด้วย ฌาณ ทรงปลงคือละอายุสังขาร. ในการปลงอายุสังขารนั้น พระผู้มี- พระภาคเจ้าหาได้ทรงปลงอายุสังขาร เหมือนเอามือปล่อยก้อนดินไม่. แต่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเกิดพระดำริขึ้นว่า ก็เราจะเข้าผล สมาบัติเพียง ๓ เดือนเท่านั้น ต่อนั้นจักไม่เข้า. บทว่า โอสฺสชฺชิ ตรัสหมายเอาคำนั้น. ปาฐะว่า อวสฺสชฺชิ ดังนี้ก็มี.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ