เล่มที่ 37
ส่วนที่ 302
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 302 อ้างอิง: Book 37, Section 302 ประเภท: section
เนื้อหา
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนภิกษุ ถูกแล้ว ๆ กุลบุตร นั้นมีความปรารถนาน้อย ไม่ปรารถนาให้คนอื่นรู้กุศลธรรมที่ มีอยู่ในตน ดูก่อนภิกษุ ถ้าอย่างนั้น เธอจงทรงจำหัตถกอุบาสก ชาวเมืองอาฬวีไว้ ว่าเป็นผู้ประกอบด้วยธรรมที่น่าอัศจรรย์อัน ไม่เคยมีมานี้ คือ ความเป็นไม่ปรารถนาให้คนอื่นรู้กุศลธรรม ที่มีอยู่ในตน. ปฐมหัตถกสูตรที่ ๓ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้. บทว่า หตฺถโก อาฬวโก ความว่า พระราชกุมารผู้ได้ พระนามว่า หัตถกะ เพราะพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรับจากมือ ของอาฬวกยักษ์ด้วยพระหัตถ์. บทว่า สีลวา ได้แก่ ผู้มีศีล ด้วยศีล ๕ และศีล ๑๐. บทว่า จาควา แปลว่า ถึงพร้อมด้วยการ บริจาค. บทว่า กจฺจิตฺถ ภนฺเต ความว่า ในที่ที่พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงพยากรณ์นี้แล หรือขอรับ. บทว่า อปฺปิจฺโฉ ได้แก่ ผู้ชื่อว่า มักน้อย เพราะเป็นผู้มักน้อยในอธิคม. สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ อัค- คาฬวเจดีย์ ใกล้เมืองอาฬวี ครั้งนั้นแล หัตถกอุบาสกชาวเมืองอาฬวี มีอุบาสกประมาณ ๕๐๐ คนแวดล้อม เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ถึงที่ประทับ ถวายบังคมแล้วนั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ครั้นแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสถามหัตถกอุบาสกชาวเมืองอาฬวีว่า ดูก่อนหัตถกะ บริษัทของท่านนี้ใหญ่ ก็ท่านสงเคราะห์บริษัทใหญ่ นี้อย่างไร หัตถกอุบาสกชาวเมืองอาฬวีกราบทูลว่า ข้าแต่พระองค์ ผู้เจริญ พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงแสดงสังคหวัตถุ ๔ ประการไว้ ข้าพระองค์สงเคราะห์บริษัทใหญ่นี้ด้วยสังคหวัตถุ ๔ ประการ เหล่านั้น ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์รู้ว่าผู้นี้ควรสงเคราะห์ ด้วยทาน ข้าพระองค์ก็สงเคราะห์ด้วยทาน ผู้นี้ควรสงเคราะห์ ด้วยวาจาอ่อนหวาน ข้าพระองค์ก็สงเคราะห์ด้วยวาจาอ่อนหวาน ผู้นี้ควรสงเคราะห์ด้วยการประพฤติสิ่งที่เป็นประโยชน์ ข้าพระองค์ ก็สงเคราะห์ด้วยการประพฤติสิ่งที่เป็นประโยชน์ ผู้นี้ควรสงเคราะห์ ด้วยการวางตัวเสมอ ข้าพระองค์ก็สงเคราะห์ด้วยการวางตัวเสมอ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็โภคทรัพย์ในตระกูลของข้าพระองค์มีอยู่ ชนทั้งหลายจึงสำคัญถ้อยคำของข้าพระองค์ว่าควรฟัง ไม่เหมือน ของคนจน.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ