เล่มที่ 36
ส่วนที่ 582
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 582 อ้างอิง: Book 36, Section 582 ประเภท: section
เนื้อหา
ท่านพระโสณะครั้น กล่าวดังนี้แล้ว จึงได้กล่าวคาถาประพันธ์ดังต่อไป อีกว่า จิตของภิกษุผู้น้อมไปยังเนกขัมมะ ผู้น้อมไปยังความสงัดแห่งใจ ผู้น้อมไป ยังความสิ้นตัณหา ผู้น้อมไปยังความสิ้น อุปาทาน และผู้น้อมไปยังความไม่หลงใหล แห่งใจ ย่อมหลุดพ้นโดยชอบเพราะเห็น ความเกิดขึ้นและความเสื่อมไปแห่งอายตนะ ทั้งหลาย กิจที่ควรทำและการเพิ่มพูนกิจ ที่ทำแล้ว ย่อมไม่มีแก่ภิกษุนั้นผู้หลุดพ้น แล้วโดยชอบ มีจิตสงบ ภูเขาศิลาเป็น แท่งทึบ ย่อมไม่หวั่นไหวด้วยลม ฉันใด รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะและธรร- มารมณ์ทั้งสิ้น ทั้งที่เป็นอิฏฐารมณ์ และ อนิฏฐารมณ์ ย่อมยังจิตอันตั้งมั่นหลุดพ้น วิเศษแล้ว ของภิกษุผู้คงที่ให้หวั่นไหวไม่ ได้ฉันนั้น และภิกษุนั้นย่อมพิจารณาเห็น ความเกิดขึ้น และความเสื่อมไปแห่งจิต นั้น ดังนี้. จบโสณสูตรที่ ๑ ทุติยปัณณาสก์ มหาวรรควรรณนาที่ ๑ อรรถกถาโสณสูตร พึงทราบวินิจฉัยในโสณสูตรที่ ๑ แห่งวรรคที่ ๑ ดังต่อไปนี้ :- บทว่า โสโณ ได้แก่ พระโสณเถระผู้สุขุมาลชาติ. บทว่า สีตวเน ได้แก่ ในป่าช้าที่มีชื่ออย่างนี้ (สีตวัน). เล่ากันว่า ในป่าช้านั้นเขาสร้างที่จงกรมไว้ ๕๐๐ แห่ง (เรียงรายกัน) ตามลำดับ. บรรดาที่จงกรม ๕๐๐ แห่งนั้น พระเถระเลือกเอาที่จงกรม (แห่ง หนึ่ง) ซึ่งเป็นที่สัปปายะสำหรับตน แล้วบำเพ็ญสมณธรรม. เมื่อพระเถระนั้น ปรารภความเพียรเดินจงกรมอยู่ พื้นเท้าก็แตก. เมื่อท่านคุกเข่าเดินจงกรม ทั้งเข่าทั้งฝ่ามือก็แตกเป็นช่อง ๆ. พระเถระปรารภความเพียรอยู่อย่างนั้น ก็ไม่สามารถเห็นแม้แต่โอภาสหรือนิมิต. เพื่อแสดงถึงวิตกที่เกิดขึ้นแก่พระโสณะ นั้น ผู้ลำบากกายด้วยความเพียรแล้วนั่ง (พัก ) อยู่บนแผ่นหิน (ซึ่งตั้งอยู่) ใน ที่สุดที่จงกรม พระอานนทเถระจึงกล่าวคำว่า อถโข อายสฺมโต เป็นต้น.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ