เล่มที่ 35
ส่วนที่ 122
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 122 อ้างอิง: Book 35, Section 122 ประเภท: section
เนื้อหา
ก็ภิกษุใดรู้การที่จะกล่าวแก้ปัญหา เหล่านั้นในฐานะนั้น ๆ ท่านเรียกภิกษุเช่น นั้นว่า ผู้ฉลาดในปัญหา ๔. บัณฑิตผู้มั่นคง ยากที่ใครจะเทียบ ยากที่ใครจะข่มเป็นผู้ลึกซึ้ง ยากที่ใครจะ ทำลาย อนึ่งเป็นผู้ฉลาดในทางเจริญทาง เสื่อมและในประโยชน์ ๒ ฝ่าย เว้นทาง เสื่อมทางที่ไม่เป็นประโยชน์ ถือเอาทาง เจริญทางที่เป็นประโยชน์ เพราะได้ ประโยชน์ จึงได้ชื่อว่า บัณฑิต. พึงทราบวินิจฉัยในปัญหาสูตรที่ ๒ ดังต่อไปนี้ :- บทว่า โย จ เนสํ ตตฺถ ตตฺถ ชานาติ อนุธมฺมตํ ความว่า ภิกษุใดรู้การกล่าวแก้ปัญหาเหล่านั้น ในฐานะนั้น ๆ. บทว่า จตุปญฺหสฺส กุสโล อาหุ ภิกฺขุํ ติถาวิธํ ความว่า ท่านเรียกภิกษุผู้เช่นนั้น อย่างนี้ว่า ผู้ฉลาดในปัญหาทั้ง ๔. บทว่า ทุราสโท ทุปฺปสโห ความว่า อันใครๆ ไม่อาจจะกระทบหรือข่มเอาได้. บทว่า คมฺภีโร ความว่า เป็นผู้ลึกซึ้ง เหมือนมหาสมุทรสีทันดร ๗ สมุทร. บทว่า ทุปฺปธํสิโย ได้แก่ ผู้ที่ใครๆ เปลื้องได้ยาก อธิบายว่า ใคร ๆ ไม่อาจจะให้เขาปล่อยการยึดถือข้อที่เขาถือ แล้วได้. บทว่า อตฺเถ อนตฺเถ จ ได้แก่ ในความเจริญและในความเสื่อม. บทว่า อตฺถาภิสมยา ได้แก่ เพราะรวมเอาความเจริญไว้ได้. บทว่า ธีโร ปณฺฑิโตติ ปวุจฺจติ ความว่า บุคคลผู้ประกอบด้วยปัญญา เขาเรียกกัน อย่างนี้ว่า ผู้นี้ เป็นบัณฑิต ดังนี้.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ