เล่มที่ 35
ส่วนที่ 33
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 33 อ้างอิง: Book 35, Section 33 ประเภท: section
เนื้อหา
อนุรักขนาปธานเป็นอย่างไร ? ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ตามรักษา สมาธินิมิตอันงามที่เกิดขึ้นแล้ว คือ อัฏฐิกสัญญา (ความสำคัญในศพที่เหลือ แต่กระดูก) ปุฬุวกสัญญา (ความสำคัญในศพที่มีหนอนคลาคล่ำ) วินีลกสัญญา (ความสำคัญในศพที่มีสีเขียวคล้ำ) วิปุพพกสัญญา (ความสำคัญในศพที่มี น้ำเหลืองไหล) วิจฉิททกสัญญา (ความสำคัญในศพที่ฉีกขาด) อุทธุมาตก- สัญญา (ความสำคัญในศพที่ขึ้นพอง) นี้เรียกว่า อนุรักขนาปธาน. ภิกษุทั้งหลาย นี้แล ปธาน ๔ สังวรปธาน ๑ ปหานปธาน ๑ ภาวนา- ปธาน ๑ อนุรักขนาปธาน ๑ ปธาน ๔ นี้ พระพุทธเจ้าผู้เผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ ทรง แสดงไว้เป็นเครื่องให้ภิกษุผู้มีความเพียร ในพระศาสนานี้บรรลุถึงความสิ้นทุกข์. พึงทราบวินิจฉัยในสังวรสูตรที่ ๔ ดังต่อไปนี้ :- ความเพียรที่เกิดขึ้นแก่ผู้สำรวมจักษุเป็นต้น ชื่อ สังวรปธาน. ความเพียรที่เกิดขึ้นแก่ผู้ละกามวิตกเป็นต้น ชื่อ ปหานปธาน. ความเพียรที่เกิดขึ้นแก่ผู้เจริญสัมโพชฌงค์ ชื่อ ภาวนาปธาน. ความเพียรที่ เกิดขึ้นแก่ภิกษุผู้ตามรักษาสมาธินิมิต ชื่อ อนุรักขนาปธาน. ในบทว่า วิเวกนิสฺสิตํ เป็นอาทิ มีวินิจฉัยดังนี้ แม้บททั้ง ๓ คือ วิเวก วิราคะ นิโรธ เป็นชื่อของนิพพาน. แท้จริงนิพพาน ชื่อ วิเวก เพราะสงัดจากอุปธิ ชื่อ วิราคะ เพราะราคะเป็นต้นอาศัยนิพพานนั้น จึงคลายไป. ชื่อ นิโรธ เพราะ ราคะเป็นต้นอาศัยนิพพานนั้น ก็ดับไป เพราะฉะนั้น ในบทว่า วิเวกนิสฺสิตํ เป็นอาทิ จึงมีความว่า อาศัยนิพพานโดยเป็นอารมณ์บ้าง โดยเป็นธรรมที่พึง บรรลุบ้าง.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ