เล่มที่ 34
ส่วนที่ 351
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 351 อ้างอิง: Book 34, Section 351 ประเภท: section
เนื้อหา
อา. ไม่พึงปรากฏเลย พระเจ้าข้า. พระ: ดูก่อนอานนท์ เหตุนี้แล กรรมจึงชื่อว่าเป็นไร่นา วิญญาณ ชื่อว่าเป็นพืช ตัณหาชื่อว่าเป็นยาง วิญญาณประดิษฐานแล้วเพราะธาตุอย่าง ประณีต ของสัตว์พวกที่มีอวิชชาเป็นเครื่องสกัดกั้น มีตัณหาเป็นเครื่องผูกใจ ด้วยประการฉะนี้ จึงมีการเกิดในภพใหม่ต่อไปอีก ดูก่อนอานนท์ ภพย่อมมี ได้ด้วยเหตุดังกล่าวมาฉะนั้นแล. พึงทราบวินิจฉัยในนวสูตรที่ ๖ ดังต่อไปนี้ :- บทว่า กามธาตุเวปกฺกํ ได้แก่กรรมที่เผล็ดผลจากกามธาตุ. บทว่า กามภโว ได้แก่อุปัตติภพในกามธาตุ. บทว่า กมฺมํ เขตฺตํ ความว่า กุศลกรรมและอกุศลกรรม ชื่อว่าเป็นเสมือนนา เพราะอรรถว่าเป็นสถานที่ งอกขึ้น (แห่งวิบากขันธ์). บทว่า วิญฺาณํ พีชํ ความว่า วิญญาณที่มี อภิสังขารเป็นปัจจัยที่เกิดพร้อมกัน ชื่อว่าเป็นพืช เพราะอรรถว่าเป็นเหตุ งอกขึ้น. บทว่า ตณฺหา เสฺนโห ความว่า ตัณหาชื่อว่าน้ำ เพราะด้วย สามารถแห่งการสงเคราะห์และเพิ่มพูน. บทว่า อวิชฺชา นีวรณานํ ความว่า ผู้อันอวิชชากางกั้นแล้ว. บทว่า ตณฺหาสญฺโชนานํ ความว่า ผู้ถูกเครื่องผูกพันธ์ คือตัณหาผูกพันธ์ไว้. บทว่า หีนาย ธาตุยา ได้แก่ในกามธาตุ. บทว่า วิญฺาณํ ปติฏฺิตํ ความว่า วิญญาณที่มีอภิสังขารเป็นปัจจัยตั้งมั่นแล้ว. บทว่า มชฺฌิมาย ธาตุยา ได้แก่ในรูปธาตุ. บทว่า ปณีตาย ธาตุยา ได้แก่ ในอรูปธาตุ. คำที่เหลือในพระสูตรนี้ง่ายทั้งนั้น ฉะนี้แล.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ