เล่มที่ 28
ส่วนที่ 404
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 404 อ้างอิง: Book 28, Section 404 ประเภท: section
เนื้อหา
แม้ลิง เมื่อเที่ยวไปบนภาคพื้น ก็ย่อมไม่รื่นรมย์ใจ แต่เมื่อมันขึ้น ต้นไม้สูง ประมาณ ๗ ศอก แล้วนั่งอยู่ที่ค่าคบ มองดูทิศน้อยใหญ่ จะมี ความสบายฉันใด แม้ใจก็ฉันนั้นเหมือนกัน ชอบสิ่งต่าง ๆ มีภวังคจิต เป็นปัจจัย ย่อมกระทำความชอบใจในอารมณ์นานาชนิด แม้ที่เคยเห็นแล้ว แต่ภวังคเดิมย่อมเป็นปัจจัยของใจนั้น เป็นอันว่าในเรื่องนี้ มีความสังเขป เพียงเท่านี้ . แต่เมื่อว่าโดยพิสดาร ความต่างกันแห่งอายตนะทั้งหลายได้ กล่าวไว้แล้วในอายตนนิเทส ในคัมภีร์วิมุทธิมรรคนั้นแล้ว. บทว่า ตํ จกฺขุ นาวิญฺฉติ ความว่า ในสูตรนี้ท่านกล่าวเฉพาะ. ปุพพภาควิปัสสนาว่า จักษุ จะไม่ฉุด ( เขา ) มา เพราะสัตว์ ๖ ตัว กล่าวคือ อายตนะ ผู้กำหนัดด้วยอำนาจตัณหา ที่ถูกผูกไว้ที่หลัก คือ กายคตาสติ ๒ ถึงภาวะหมดพยศแล้ว. จบ อรรถกถาฉัปปาณสูตรที่ ๑๐ ๑. ปาฐะว่า อิสีทนฺเตน วา ถทฺธปุถุภาโว ฉบับพม่าเป็น อนิสีทนฺเตน วา อนุปฺปีฏนฺเตน วา ถทฺธมุทุภาโว แปลตามฉบับพม่า. ๒. ในที่อื่นเทียบกายเหมือนหลัก เทียบสติเหมือนเชือกผูก. ว่าด้วยอายตนะเปรียบด้วยฟ่อนข้าวเหนียว ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฟ่อนข้าวเหนียวบุคคลกองไว้ที่หน ทางใหญ่ ๔ แพร่ง ครั้นแล้วผู้ชาย ๖ คนถือไม้คานมา ผู้ชายเหล่านั้นพึง ฟาดฟ่อนข้าวเหนียวด้วยไม้คาน ๖ อัน ฟ่อนข้าวเหนียวนั้นผู้ชายเหล่านั้น ฟาดกระหน่ำอยู่ด้วยไม้คาน ๖ อันอย่างนี้แล จึงผู้ชายคนที่ ๗ ถือไม้คานมา. เขาฟาดฟ่อนข้าวเหนียวนั้นด้วยไม้คานอันที่ ๗. ภิกษุทั้งหลาย ฟ่อนข้าว เหนียวนั้นถูกผู้ชายฟาดกระหน่ำอยู่ด้วยไม้คานอันที่ ๗ อย่างนี้จะต้องแหลก เหลว แม้ฉันใด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปุถุชนผู้ไม่ได้สดับแล้ว ก็ฉันนั้นแล ถูกรูปอันเป็นที่พอใจและไม่เป็นที่พอใจกระทบจักษุ ฯลฯ ถูกธรรมารมณ์ อันเป็นที่พอใจและไม่เป็นที่พอใจกระทบใจ ถ้าว่าปุถุชนผู้ไม่ได้สดับแล้ว นั้นย่อมคิดเพื่อเกิดต่อไปอีก. ภิกษุทั้งหลาย ปุถุชนนั้นเป็นโมฆบุรุษ เป็น ถูกกระทบกระทั้งหนักกว่า เหมือนฟ่อนข้าวเหนียวถูกบุรุษฟาดกระหน่ำ ด้วยไม้คานอันที่ ๗ ฉะนั้นแล.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ