เล่มที่ 28
ส่วนที่ 292
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 292 อ้างอิง: Book 28, Section 292 ประเภท: section
เนื้อหา
พึงทราบกถาว่าด้วยมหาภูตรูป ๔ อุปาทานขันธ์ ๕ และอายตนกถา ในคำว่า จตุนฺนํ มหาภูตานํ ปวีธาตุยา อาโปธาตุยา เป็นต้น โดยนัย ที่กล่าวไว้พิสดารแล้วในวิสุทธิมรรคนั้นแล. ก็ในที่นี้ ปฐวีธาตุ พึงเห็น เหมือนงูกัฏฐมุขะ ( ปากไม้ ) ธาตุที่เหลือพึงเห็นเหมือนงูปูติมุขะ ( ปากเน่า ) งูอัคคิมุขะ ( ปากไฟ ) และงูสัตถมุขะ ( ปากศัสตรา ). กายทั้งสิ้นของบุคคล ผู้ถูกงูปากไม้กัด ย่อมแข็งกระด้างฉันใด แม้กายทั้งสิ้น ย่อมแข็งกระด้าง เพราะปฐวีธาตุกำเริบก็ฉันนั้น อนึ่งกายทั้งสิ้นของผู้ถูกงูปากเน่าเป็นต้นกัด ย่อมน้ำเหลืองไหลออก ย่อมไหม้ และย่อมทรุดโทรมฉันใด กายทั้งสิ้น ย่อมน้ำเหลืองไหลออก ย่อมไหม้ และย่อมทรุดโทรม แม้เพราะความ กำเริบของอาโปธาตุ เตโชราตุ และวาโยธาตุ ฉันนั้น. ด้วยเหตุนั้น อรรถกถาจารย์ทั้งหลาย จึงกล่าวไว้ว่า ร่างกายที่ถูกงูปากไม้กัดเอาแล้ว ย่อมแข็ง กระด้างไป ร่างภายนั้น เพราะปฐวีธาตุกำเริบ ก็ ย่อมแข็งกระด้าง ดังงูปากไม้กัด ฉะนั้น ก็มี ร่างกายที่ถูกงูปากเน่ากัดเอาแล้ว ย่อมเน่าไป ร่างกายนั้น เพราะอาโปธาตุกำเริบ ก็ย่อมเน่า ดังงูปากเน่ากัด ฉะนั้น ก็มี ร่างกายที่ถูกงูปากไฟกัดเอาแล้ว ย่อมร้อน ไหม้ ร่างกายนั้น เพราะเตโชธาตุกำเริบ ก็ย่อม ร้อนไหม้ ดังงูปากไฟกัด ฉะนั้น ก็มี ร่างกายที่ถูกงูปากศัสตรากัดเอาแล้ว ย่อม ขาดแหว่ง ร่างกายนั้น เพราะวาโยธาตุกำเริบ ก็ ย่อมขาดแหว่ง ดังงูปากศัสตรากัด ฉะนั้น.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ