เล่มที่ 27
ส่วนที่ 432
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 432 อ้างอิง: Book 27, Section 432 ประเภท: section
เนื้อหา
ก็กรรมทั้งสองอย่างนั้น เจ้าลัทธิ แสดงว่า ใครๆไม่สามารถจะทำได้. บทว่า โทณมิเต แปลว่า เป็นเหมือนตวงด้วยทะนาน. บทว่า สุขทุกฺเข คือ สุขทุกฺขํ (แปลว่า สุขและทุกข์) บทว่า ปริยนฺตกเต คือ (สังสารวัฏ) ถูกทำให้มีที่สุดได้ตาม เวลามีกำหนดดังกล่าวแล้ว. บทว่า นตฺถิ ทายนวฑฺฒเน คือไม่มีความเสื่อมและเจริญ อธิบายว่า สังสารวัฏของบัณฑิตก็ไม่เสื่อม (สิ้นสุดลง) ของคนพาล ก็ไม่เจริญ (ยืดออกไป). บทว่า อุกฺกํสาวกํเส นี้เป็นไวพจน์ของความเสื่อมและความเจริญ เหมือนกัน. บัดนี้ เมื่อจะให้ความหมายนั้นสำเร็จด้วยอุปมา พระผู้มีพระภาคเจ้า จึงตรัสคำว่า เสยฺยถาปิ นาม เป็นต้น. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สุตฺตคุเฬ ได้แก่ กลุ่มด้ายที่กรอไว้ กำลังคลี่คลายออกไปนั่นเอง. ด้วยบทว่า ปเลติ เจ้าลัทธิแสดงว่า กลุ่มด้ายที่วาง (เงื่อนหนึ่ง) ไว้ บนภูเขา หรือบนยอดไม้ แล้วขว้างไป จะคลี่คลายไปตามขนาด (ความยาว) ของด้าย เมื่อด้ายหมดแล้ว ก็จะหยุดลงในที่นั้นแหละ ไม่ไปต่อ ฉันใด พาลและบัณฑิตก็ฉันนั้นเหมือนกัน เมื่อแก้ไขไป ก็จะสิ้นสุดความสุขความทุกข์ได้ ตามอำนาจกาลเวลา คือจะผ่านพ้น สุขทุกข์ไปได้ ตามกาลเวลาดังกล่าวแล้ว. จบ อรรถกถาสูตรที่ ๘ ถึงสูตรที่ ๑๐. พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสถามว่า ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย เมื่ออะไรมีอยู่ เพราะถือมั่นอะไร เพราะยึดมั่นอะไร จึงเกิดทิฏฐิขึ้นอย่างนี้ว่า โลกมีที่สุด. ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมของข้าพระองค์ทั้งหลาย มีพระผู้มีพระภาคเจ้า เป็นรากฐาน ฯลฯ เป็นผู้เที่ยงที่จะตรัสรู้เป็นเบื้องหน้า.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ