เล่มที่ 27
ส่วนที่ 416
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 416 อ้างอิง: Book 27, Section 416 ประเภท: section
เนื้อหา
อเหตุกวาทีบุคคล หมายถึงสัตว์ทั้งหลายไม่มีเหลือหลอ มี อูฐ โค และฬาเป็นต้น ด้วยบทว่า สพฺเพ สตฺตา. อเหตุกวาทีบุคคล กล่าวว่า สพฺเพ ปาณา ด้วยอำนาจจุดมุ่งหมาย มีอาทิคือ สัตว์มีอินทรีย์อย่างเดียวกัน. อเหตุกวาทีบุคคล กล่าวว่า สพฺเพ ภูตา หมายเอาสัตว์ทั้งหลายที่ เกิดแล้วในกระเปาะฟองไข่ และมดลูก. อเหตุกวาทีบุคคล กล่าวว่า สพฺเพ ชีวา หมายเอา พืชทั้งหลาย มีข้าวสาลี ข้าวเหนียว และข้าวละมานเป็นต้น อธิบายว่า ในสิ่งที่มีชีวิตเหล่านั้น พืชเหล่านั้นที่สำคัญกันว่า เป็นชีวะ เพราะความที่มันงอกขึ้นได้. บทว่า อวสา อพลา อวิริยา ความว่า สิ่งที่มีชีวิตเหล่านั้น ไม่มีอำนาจ พลัง หรือ วิริยะของตนเอง. ในบทว่า นิจติสงฺคติภาวปริณตา นี้ พึงทราบวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :- บทว่า นิยติ ได้แก่ ความเป็นผู้มีโชคดีและโชคร้าย. บทว่า สงฺคติ ได้แก่ การไปในอภิชาติ (กำเนิด) นั้นๆ บรรดา อภิชาติ ๖ อย่าง. บทว่า ภาโว ได้แก่ สภาวะนั่นเอง. สิ่งที่มีชีวิตทั้งหลาย แปรปรวนไป คือถึงภาวะนานาประการ ตามสภาพแห่งความมีโชคดี และโชคร้าย และสภาพแห่งการไป (ในอภิชาติต่างๆ). แท้จริง อเหตุกวาทีบุคคลแสดงว่า ผู้ใดจะต้องเป็นไป อย่างใด ผู้นั้นก็จะต้องเป็นไปอย่างนั้นทีเดียว (แต่) ผู้ใดจะไม่เป็นไป อย่างใด ผู้นั้นก็จะไม่เป็นอย่างนั้น แน่นอน.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ