เล่มที่ 27
ส่วนที่ 307
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 307 อ้างอิง: Book 27, Section 307 ประเภท: section
เนื้อหา
บทว่า เหมนฺติเกน ได้แก่ โดยสมัยแห่งเหมันตฤดู. บทว่า ปฏิปสฺสมฺภนฺติ ได้แก่ เครื่องผูกคือหวายทั้งหลายย่อม เสื่อมสิ้นไปเพราะชราภาพ. ในบทว่า เอวเมว โข นี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงความ ที่สังโยชน์หย่อนกำลังลงด้วยอุปมานี้ว่า :- ศาสนาพึงเห็นว่า เปรียบเหมือนมหาสมุทร พระโยคาวจรพึงเห็นว่า เปรียบเหมือนเรือ. การที่ภิกษุนี้ท่องเที่ยวไปในสำนักอุปัชฌาย์อาจารย์ในเวลา ที่มีพรรษายังไม่ครบ ๕ พึงเห็นว่า เปรียบเหมือนการที่เรือลอยวน อยู่ในทะเลหลวง. ความที่สังโยชน์ทั้งหลายของภิกษุเบาบางลง เพราะ อุเทศ และ ปริปุจฉา เป็นต้น นั่นเอง ๑ โดยสังเขปก็ได้แก่บรรพชา พึงเห็นว่า เปรียบ เหมือนการที่เชือกผูกเรือถูกน้ำในทะเลหลวงกัดกร่อนจนบาง. เวลาที่ภิกษุผู้เป็นนิสัยมุตตกะเรียนกรรมฐานแล้ว (ไป) อยู่ในป่า พึงเห็นว่า เปรียบเหมือนเวลาที่เรือถูกยกวางไว้บนบก. การที่เสน่หาคือตัณหาเหือดแห้งไปเพราะวิปัสสนาญาณ พึงเห็น ว่า เปรียบเหมือนเชือกผูกเรือแห้ง เพราะถูกลมและแดดในตอนกลางวัน. การที่จิตชุ่มชื่น เพราะปีติ และปราโมทย์ อันอาศัยกรรมฐาน เกิดขึ้น พึงเห็นว่า เปรียบเหมือนการที่เรือชุ่มชื้น เพราะถูกน้ำอันเกิด จากน้ำค้าง ในตอนกลางคืน. การที่ภิกษุได้ฤดูเป็นสัปปายะเป็นต้นในวันหนึ่ง ในวิปัสสนาญาณ- กรรมฐาน แล้วมีสังโยชน์เบาบางลงมากมาย เพราะปีติและปราโมทย์ อันเกิดแต่ วิปัสสนาญาณ ๒ พึงเห็นว่า เปรียบเหมือนเครื่องผูก (เรือ) แห้ง ใน ตอนกลางวัน เพราะถูกลมและแดด และเปียกชื้นในตอนกลางคืน เพราะน้ำเกิดจากน้ำค้าง.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ