เล่มที่ 23
ส่วนที่ 417
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 417 อ้างอิง: Book 23, Section 417 ประเภท: section
เนื้อหา
อาศัยฆานะและกลิ่นเกิดฆานวิญญาณ. . . อาศัยชิวหาและรสเกิดชิวหาวิญญาณ . . . อาศัยกายและโผฏฐัพพะเกิดกายวิญญาณ. . . อาศัยมโนและธรรมารมณ์เกิดมโนวิญญาณ ความประจวบของธรรม ทั้ง ๓ เป็นผัสสะ. เพราะผัสสะเป็นปัจจัย จึงมีเวทนา ข้อที่เรากล่าวดังนี้ว่า พึงทราบหมวดเวทนา ๖ นั่น เราอาศัยเวทนานี้ กล่าวแล้ว นี้ธรรมหมวดหก หมวดที่ ๕. ก็ข้อที่เรากล่าวดังนี้ว่า พึงทราบหมวดตัณหา ๖ นั่น เรา อาศัยอะไรกล่าวแล้ว คือ บุคคลอาศัยจักษุและรูปเกิดจักษุวิญญาณ ความ ประจวบของธรรมทั้ง ๓ เป็นผัสสะ เพราะผัสสะเป็นปัจจัย จึงมีเวทนาเพราะ เวทนาเป็นปัจจัย จึงมีตัณหา อาศัยโสตและเสียงเกิดโสตวิญญาณ... อาศัยฆานะและกลิ่นเกิดฆานวิญญาณ... อาศัยชิวหาและลิ้นเกิดชิวหาวิญญาณ ... อาศัยกายและโผฏฐัพพะเกิดกายวิญญาณ... อาศัยมโนและธรรมารมณ์เกิดมโนวิญญาณ ความประจวบของธรรม ทั้ง ๓ เป็นผัสสะ เพราะผัสสะเป็นปัจจัย จึงมีเวทนา เพราะเวทนาเป็นปัจจัย จึงมีตัณหา ข้อที่เรากล่าวดังนี้ว่า พึงทราบหมวดตัณหา ๖ นั่น เราอาศัยตัณหา นี้ กล่าวแล้ว นี้ธรรมหมวดหก หมวดที่ ๖. ผู้ใดกล่าวอย่างนี้ว่า จักษุเป็นอัตตา คำของผู้นั้นไม่ควร จักษุย่อมปรากฏแม้ความเกิด แม้ความเสื่อม ก็สิ่งใดแล ปรากฏแม้ความเกิด แม้ความเสื่อม สิ่งนั้นต้องกล่าวได้อย่างนี้ว่า อัตตาของเราเกิดขึ้นและเสื่อมไป เพราะฉะนั้น คำของผู้ที่กล่าวว่าจักษุเป็นอัตตานั้นจึงไม่ควร ด้วยประการฉะนี้ จักษุจึงเป็นอัตตา.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ