เล่มที่ 19
ส่วนที่ 377
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 377 อ้างอิง: Book 19, Section 377 ประเภท: section
เนื้อหา
บทว่า " ทรงชำเลืองพร้อมกัน " ความว่า ขณะนั้นนั่นเอง พร้อมกับ การแลดูของพระผู้มีพระภาคเจ้า พระนามว่ากกุสันธะ. บทว่า " เคลื่อนจากที่นั้นด้วย " ความว่า เคลื่อนจากที่ในเทวโลก นั้น เข้าถึงมหานรกแล้วด้วย. ก็มารเมื่อจะเคลื่อนจึงยืนที่ใดที่หนึ่งเคลื่อน เพราะฉะนั้น มารนั้นจึงไม่ มาเทวโลกชั้นวสวัตดีเคลื่อนแล้ว. มารนั้นไม่พึงทราบว่า เคลื่อนแล้ว เพราะ พระผู้มีพระภาคเจ้า. มารนั้นมิได้อำลาแล้ว เพราะคำว่า ด้วยการแลดูร่วม กัน. ก็คำนี้ เป็นเพียงการแสดงเวลาจุติเท่านั้น. ก็อายุของมารนั้นพึงทราบ ว่าขาดไปแล้วในเทวโลกชั้นวสวัตดีนั้นเอง เหมือนการประหารด้วย ขวาน เพราะผิดในพระมหาสาวกผู้ใหญ่. บทว่า " มีชื่อ ๓ ชื่อ " ได้แก่ มี ๓ นาม บทว่า " ชื่อว่า มีผัสสายตนะ ๖ (นรกชื่อว่า ผัสสายตนิกะ) " ความ ว่า ในผัสสายตนะ ๖ เวทนาเฉพาะอย่างย่อมมีปัจจัย. บทว่า " ชื่อว่า นำไปพร้อมด้วยขอ (นรกชื่อว่า สังกุสมาหตะ) " ความ ว่า อันเขานำไปพร้อมด้วยขอเหล็ก. บทว่า " เสวยอารมณ์เฉพาะตน (นรกชื่อว่า ปัจจัตตเวทนิยะ) " ได้ แก่ ตนเองนั่นแหละให้เกิดเวทนา. บทว่า " ขอกับขอพึงมารวมกันที่หทัย " ความว่า ขอเหล็กกับขอ เหล็กมารวมกันที่ท่ามกลางหัวใจ. ได้ยินว่า เมื่อคนเหล่านั้นเกิดในนรกนั้นมีอัตตภาพ ๓ คาวุต แม้ของ มารก็เป็นเช่นนั้นนั่นแหละ ครั้งนั้นพวกนายนิรยบาลถือหลาวเหล็กประมาณ เท่าต้นตาลที่ไฟติดลุกโพลงโชติช่วงเอง กล่าวว่า " ก็เจ้านี่ คิดแล้วจึงทำความ ชั่วไว้โดยที่นี้" แล้วทุบกลางหัวใจ เหมือนคนทุบขนมในรางทำขนม. ทำ คน ๕๐ คนให้มีหน้าที่เท้า ๕๐ คนให้มีหน้าที่บนศีรษะไป เมื่อหลาวเหล็กไป อยู่อย่างนี้ ๕๐๐ ปี ถึงข้างทั้งสองกลับมาอีก ๕๐๐ ปี ถึงกลางหัวใจ. พระ เถระหมายเอาหลาวเหล็กนั้น จึงกล่าวคำนี้ไว้. บทว่า " เวทนาที่ตั้งขึ้น " ความว่า เวทนาที่ตั้งขึ้นจากวิบาก.ได้ยินว่า การเสวยอารมณ์นั้นมีทุกข์มากกว่าการเสวยผลในมหานรก.อาจารย์ทั้ง หลายกล่าวว่า เหมือนอย่างว่า การรักษาตลอด ๗ วัน ลำบากกว่าการดื่ม ความเยื่อใยตลอด ๗ วัน ฉันใดการเสวยอารมณ์ที่ตั้งขึ้นแห่งวิบาก ในตัณหา ซึ่งฟูขึ้นมีทุกข์มากกว่าทุกข์ในมหานรก.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ