เล่มที่ 19
ส่วนที่ 239
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 239 อ้างอิง: Book 19, Section 239 ประเภท: section
เนื้อหา
ท่านพระสารีบุตร ได้กล่าวธรรมบรรยายนี้จบแล้ว. ท่านพระมหา- โกฏฐิกะก็เพลิดเพลินกับภาษิตของท่านพระสารีบุตรเป็นอย่างยิ่ง ด้วยประ การฉะนี้. มหาเวทัลลสูตรขึ้นต้นว่า " ข้าพเจ้าได้ฟังมาแล้วอย่างนี้ ." ในคำเหล่านั้น คำว่า " ผู้มีอายุ " นี้เป็นคำแสดงความเคารพและความ ยำเกรง. คำว่า " มหาโกฏฐิกะ " เป็นชื่อของพระเถระนั้น. คำว่า "ออกจากที่ เร้น" คือออกจากผลสมาบัติ. ในคำว่า " มีปัญญาทราม " นี้ คือ ขึ้นชื่อว่า ปัญญาที่ชั่วทราม ไม่หมายความว่า ไม่มีปัญญา คือไร้ปัญญา. คำว่า " ด้วยเหตุมีประมาณเพียงไรหนอแล " คือคำถามกำหนดเหตุ. หมายความว่า ที่เรียกอย่างนั้น ด้วยเหตุเท่าไรหนอแล. ก็แลชื่อว่าการถามนี้ มี ๕ อย่าง คือ ๑. ถามเพื่อส่องสิ่งที่ยังไม่เห็น ๒. ถามเพื่อเทียบเคียงสิ่งที่เห็นแล้ว. ๔. ถามเพื่อซ้อมความเข้าใจ (ให้ยอมรับรู้, ให้อนุมัติ). ๕. ถามเพื่อต้องการแสดง (เสียเอง ถามเอง ตอบเอง). ต่อไปนี้เป็นเหตุที่ทำให้การถามเหล่านั้น แตกต่างกันออกไป. การถามเพื่อส่องสิ่งที่ยังไม่เห็นเป็นไฉน โดยปกติ ผู้ที่ยังไม่เข้าใจ ยังไม่เห็น ยังไม่ชั่ง ยังไม่ไตร่ตรอง ยังไม่ แจ่มแจ้ง ยังไม่อบรมลักษณะ ก็ถามปัญหาเพื่อเข้าใจ เพื่อเห็น เพื่อชั่ง (เทียบ) เพื่อไตร่ตรอง เพื่อแจ่มแจ้ง เพื่ออบรมลักษณะนั้น นี้คือการถามเพื่อ ส่องถึงสิ่งที่ยังไม่เห็น. การถามเพื่อเทียบเคียงสิ่งที่เห็นแล้วเป็นไฉน โดยปกติ ผู้ที่เข้าใจได้เห็น ได้ชั่ง ได้ไตร่ตรอง ได้ทราบ ได้แจ่ม แจ้ง ได้อบรมลักษณะไว้แล้ว ก็ยังถามปัญหาเพื่อต้องการเทียบเคียงกับ หมู่ปราชญ์พวกอื่น นี้คือการถามเพื่อเทียบเคียง.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ