มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์
บทว่า สงฺขิตฺตํ ได้แก่จิตที่ตกไปตามถีนมิทธะ, ก็จิตที่ตกไปตาม...
หมวด: สุตตันตปิฎก ฝ่าย: มัชฌิมนิกาย ลำดับ: 673 อ้างอิง: MN 673 ประเภท: teaching
เนื้อหา
บทว่า สงฺขิตฺตํ ได้แก่จิตที่ตกไปตามถีนมิทธะ, ก็จิตที่ตกไปตาม ถีนมิทธะนั้น ชื่อว่า จิตหดหู่. บทว่า วิกฺขิตฺตํ ได้แก่จิตที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ ก็จิตที่สหรคต ด้วยอุทธัจจะนั้น ชื่อว่า จิตฟุ้งซ่าน. บทว่า มหคฺคตํ ได้แก่รูปาวจรจิต และอรูปาวจรจิต. บทว่า อมหคฺคตํ ได้แก่กามาวจรจิต. บทว่า สอุตฺตรํ ได้แก่กามาวจรจิต. บทว่า อนุตฺตรํ ได้แก่รูปาวจรจิต และอรูปาวจรจิต. อนึ่ง ในบททั้ง ๒ ว่า สอุติตรํ อนุตฺตรํ นั้น สอุตตรจิต ได้แก่ รูปาวจรจิต อนุตตรจิต ได้แก่อรูปาวจรจิตนั่นเอง. บทว่า สมาหิตํ ได้แก่จิตที่มีอัปปนาสมาธิ หรืออุปจารสมาธิ. บทว่า อสมาหิตํ ได้แก่จิตที่ไม่มีสมาธิทั้ง ๒. บทว่า วิมุตฺตํ ได้แก่จิตที่หลุดพ้นแล้ว ด้วยตทังควิมุติ และ วิกขัมภนวิมุติ. บทว่า อวิมุตฺตํ ได้แก่จิตที่ไม่มีวิมุติทั้ง ๒. ส่วน สมุจเฉทวิมุติ ปฏิปัสสัทธิวิมุติ และนิสสรณวิมุติ ไม่มี โอกาส (ไม่ได้พูดถึง) ใน จิตตานุปัสสนา นี้เลย. บทว่า อิติ อชฺฌตฺตํ วา ความว่า พระโยคาวจร เมื่อกำหนด จิตที่เป็นไปอยู่ทุกขณะ ด้วยการกำหนดจิต มีสราคจิตเป็นต้นอยู่อย่างนี้ ชื่อว่า มีปกติ ตามเห็นจิตในจิตของตน หรือในจิตของผู้อื่นอยู่ (บ้าง) ชื่อว่า มีปกติตามเห็นจิตในจิตของตน ตามกาล หรือในจิตของบุคคล อื่นตามกาลอยู่ (บ้าง).
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ