มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์
เรือวิ่งไปได้ เพราะกำลังของลม ลูกศรวิ่งไปได้ เพราะกำลังของสา...
หมวด: สุตตันตปิฎก ฝ่าย: มัชฌิมนิกาย ลำดับ: 621 อ้างอิง: MN 621 ประเภท: teaching
เนื้อหา
เรือวิ่งไปได้ เพราะกำลังของลม ลูกศรวิ่งไปได้ เพราะกำลังของสาย ฉันใด ร่างกายนี้ก็ฉันนั้น เดินไปได้ เพราะลม (ภายใน) พัดผัน. แม้ กายยนต์นี้ ที่ (นายช่างคือตัณหาประกอบไว้) เดิน ยิน นั่ง ได้ ด้วยอำนาจของสายชักคือจิต เหมือน หุ่นยนต์ เคลื่อนไหวได้ ด้วยอำนาจของสายชัก ในเรื่องนี้ จะมีสัตว์อะไร นอกจากเหตุ ปัจจัย ที่ยืน หรือเดินไป ด้วยอานุภาพของตน. เพราะฉะนั้น พระโยคาวจรนั้นกำหนดอยู่ซึ่งอิริยาบถเดิน เป็นต้น ที่เป็นไปโดยเหตุและปัจจัยเท่านั้นอย่างนี้ พึงทราบเถิดว่า บุคคลนั้นเมื่อ เดิน ก็รู้ชัดว่า เราเดิน (เมื่อยืน นั่ง หรือนอน) ก็รู้ชัดว่า เรายืน นั่งหรือนอน. คำว่า ยถา ยถา วา ปนสฺส กาโย ปณิหิโต โหติ ตถา ตถา นํ ปชานาติ ( ก็หรือว่า เธอย่อมรู้ชัดกายนั้น ตามที่ตนดำรงอยู่ แล้ว) นี้ เป็นคำที่ประมวลอิริยาบถทุกอย่างไว้. มีคำอธิบายไว้ดังต่อไปนี้ว่า กายของเธอ สถิตอยู่แล้ว โดยอาการ ใด ๆ เธอก็รู้ชัดกายนั้น โดยอาการนั้น ๆ คือ รู้ชัดกายที่สถิตอยู่โดย อาการที่เดิน ว่า กำลังเดิน รู้ชัดกายที่ดำรงอยู่โดยอาการที่ยืน นั่ง หรือ นอน ว่า (กำลัง ) นอนเป็นต้น. บทว่า อิติ อชฺฌตฺตํ วา ความว่า หรือเธอพิจารณาเห็นกาย ในกาย โดยการพิจารณาอิริยาบถ ๔ ของตนอย่างนี้อยู่.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ