มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์
พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงจำแนกการพิจารณาดูกาย โดยอัสสาสะแล...
หมวด: สุตตันตปิฎก ฝ่าย: มัชฌิมนิกาย ลำดับ: 619 อ้างอิง: MN 619 ประเภท: teaching
เนื้อหา
พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงจำแนกการพิจารณาดูกาย โดยอัสสาสะและปัสสาสะอย่างนี้แล้ว บัดนี้ เพื่อจะทรงจำแนกโดยอิริยาบถ จึงได้ตรัสคำมีอาทิไว้ว่า ปุน จ ปรํ. จะวินิจฉัยในบทเหล่านั้นต่อไป :- ถึงสุนัขบ้าน และสุนัขจิ้งจอก เมื่อเดินไปก็รู้โดยแท้ว่า เรากำลัง เดิน. แต่การรู้นั่น พระองค์มิได้ตรัสหมายเอาการรู้แบบนี้. เพราะว่าการ รู้แบบนี้ ละ สัตตูปลัทธิ (การยึดถือว่าเป็นสัตว์) ไม่ได้. ถอน อัตตสัญญา (ความสำคัญว่าเป็นอัตตา ) ไม่ออก. ไม่เป็น กรรมฐาน หรือ สติปัฏฐาน- ภาวนา. แต่การรู้ของภิกษุนี้ ละ สัตตูลัทธิ ได้ ถอน อัตตสัญญา ได้ เป็น กรรมฐาน หรือเป็น สติปัฏฐานภาวนา. ความจริง การรู้นี้ พระองค์ตรัสหมายเอาการรู้สึกตัวอย่างนี้ว่า ใครเดิน ? การเดินของใคร ? เดนเพราะเหตุอะไร ? ถึงในการยืน ก็นัยนี้เหมือนกัน. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ใครเดิน ความว่า ไม่ใช่สัตว์ตัวไหน หรือคนคนไหนเดิน. บทว่า การเดินของใคร ความว่า ไม่มีการเดินของสัตว์ตัวไหน บทว่า เดินเพราะเหตุอะไร ความว่า เดินไป โดยการแผ่ขยาย ของ วาโยธาตุ ที่เกิดจากกิริยาของจิต. เพราะฉะนั้น ภิกษุนี้ จะรู้ชัด (อิริยาบถ) อย่างนี้ว่า จิต (ความคิด) เกิดขึ้นว่า เราจักเดิน จิตนั้นจะให้วาโยเกิด จะให้การไหววาโยเกิด. การเคลื่อนไหวกายทั้งหมดไปข้างหน้า โดยการแผ่ขยายของวาโยธาตุอัน เกิดจากกิริยาของจิต เรียกว่า การเดิน. แม้ในการยืนเป็นต้น ก็มีนัยนี้ เหมือนกัน.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ