มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์
ด้วยเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงแสดงเสนาสนะป่าอันเ...
หมวด: สุตตันตปิฎก ฝ่าย: มัชฌิมนิกาย ลำดับ: 615 อ้างอิง: MN 615 ประเภท: teaching
เนื้อหา
ด้วยเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงแสดงเสนาสนะป่าอันเป็น พื้นที่ซึ่งเหมาะสมแก่การรีบเร่งในการประกอบความเพียรแก่ภิกษุนั้น จึง ได้ตรัสไว้ว่า อรญฺคโต วา ดังนี้ เป็นต้น. ต่อแต่นี้ไป คำใดที่ข้าพเจ้าจะต้องกล่าว (อธิบาย) ใน อานา- ปานบรรพ นี้ก่อน คำนั้นข้าพเจ้าได้กล่าวไว้ใน คัมภีร์วิสุทธิมรรค นั้นแล้ว. ก็เมื่อพระโยคาวจรนั้น ศึกษาอยู่ด้วยอำนาจแห่งลมหายใจเข้าและ ลมหายใจออกเหล่านี้ ที่ พระผู้มีพระภาคเจ้า ได้ตรัสไว้อย่างนี้ว่า ภิกษุ สำเหนียกว่า เมื่อหายใจออกยาว ก็รู้ชัดว่า เราหายใจออกยาว ฌาน ทั้ง ๔ จะเกิดขึ้นในเพราะ นิมิต คือ อัสสาสะ และ ปัสสาสะ. เธอออกจากฌานแล้ว กำหนดลมหายใจออก ลมหายใจเข้า หรือ กำหนดองค์ฌาน, ในจำนวน อัสสาสะ ปัสสาสะ และองค์ฌานทั้ง ๒ อย่างนั้น. (ถ้า) เป็นผู้กำหนด อัสสาสะปัสสาสะ เป็นอารมณ์ ก็กำหนดรูป อย่างนี้ว่า อัสสาสะปัสสาสะ อาศัยอยู่กับอะไร ? อาลัยอยู่กับ วัตถุ กรชกาย ชื่อว่า วัตลุ. มหาภูตรูป ๔ และ อุปาทายรูป (๒๔) ชื่อว่า กรชกาย. ต่อมา กำหนดนามรูปอย่างนี้ว่า นามมีอยู่ ในอารมณ์นั้น มี ผัสสะเป็นที่ ๕ เมื่อแสวงหาปัจจัยของนานรูปนั้นจะเห็น ปฏิจจสมุปบาท มี อวิชชา เป็นต้น ข้ามสงสัยได้ว่า นี้เป็นเพียงปัจจัยและธรรมที่อาศัย ปัจจัยเกิดขึ้นเท่านั้น ไม่มีสัตว์ หรือบุคคล อื่นต่างหาก (จากอัสสาส- ปัสสาสะนั้น) ยกนามรูปพร้อมทั้งปัจจัยขึ้นสู่ไตรลักษณะ เจริญวิปัสสนา บรรลุพระอรหัตตามลำดับ.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ