มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์
บทว่า ปฏิฆานุสยํ ปฏิวิโนเทตฺวา (บรรเทาปฎิฆานุสัย) มีคำ ที่ท่...
หมวด: สุตตันตปิฎก ฝ่าย: มัชฌิมนิกาย ลำดับ: 508 อ้างอิง: MN 508 ประเภท: teaching
เนื้อหา
บทว่า ปฏิฆานุสยํ ปฏิวิโนเทตฺวา (บรรเทาปฎิฆานุสัย) มีคำ ที่ท่านกล่าวไว้ว่า นำปฏิฆานุสัยออกได้โดยประการทั้งปวงทีเดียว ด้วย คำเพียงเท่านี้ พระเถระได้กล่าวถึงอนาคามิมรรค. บทว่า อสฺมีติ ทิฏฺิมานานุสยํ สมูหนิตฺวา (ถอนทิฏฐิมานา- นุสัยว่า เรามี ออกไป) ความว่า เพิกถอนทิฏฐิมานานุสัยที่เป็นไปโดย อาการถือรวมกันนี้ว่า เรามี โดยกระทำธรรมบางประการในขันธ์ ๕ ไม่ให้ตกต่ำ. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ทิฏฺิมานานุสยํ ท่านอธิบายไว้ว่า ได้แก่มานานุสัยที่เช่นกับทิฏฐิ. เพราะว่ามานานุสัยนี้ เป็นเช่นเดียวกับ ทิฏฐิ เพราะมีลักษณะเป็นไปแล้วว่า เรามี เพราะฉะนั้น ท่านจึงได้กล่าว ไว้อย่างนี้. อนึ่ง ผู้ประสงค์จะเข้าใจอัสมิมานะนี้โดยพิสดาร ควรตรวจดู เขมกสูตร ในขันธกวรรคเทอญ. บทว่า อวิชฺชํ ปหาย ความว่า ละอวิชชาที่เป็นรากเหง้าของ วัฏฏะ. บทว่า วิชฺชํ อุปฺปาเทตฺวา ความว่า ให้วิชชาคืออรหัตตมรรค ซึ่งห้ำหั่นอวิชชานั้นเกิดขึ้น. ด้วยคำเพียงเท่านี้ ท่านพระสารีบุตร ได้กล่าว ถึงอรหัตตมรรค. ข้อว่า ทิฏฺเว ธมฺเม ทุกฺขสฺสนฺตกโร โหติ (เป็นผู้การทำ ที่สุดแห่งทุกข์ในปัจจุบันนี้ทีเดียว ) ความว่า เป็นผู้กระทำการตัดขาด วัฏฏทุกข์ในอัตภาพนี้ทีเดียว.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ