มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์
แก้บท ทิฏฺํ สุนํ มุตํ วิญฺาตํ พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแ...
หมวด: สุตตันตปิฎก ฝ่าย: มัชฌิมนิกาย ลำดับ: 83 อ้างอิง: MN 83 ประเภท: teaching
เนื้อหา
แก้บท ทิฏฺํ สุนํ มุตํ วิญฺาตํ พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงที่ตั้งของความสำคัญ โตย ประเภทมีความแตกต่างกันระหว่างภูมิเป็นตันนั้น แม้โดยพิสดารอย่าง นี้แล้ว ดังนี้ เมื่อจะประมวลแสดงประเภทแห่งธรรมอันเป็นไปในภูมิ ๓ อันนับเนื่องในสักกายทิฐิ อันเป็นที่ตั้งแห่งความสำคัญทั้งหมด ด้วยเหตุ ๔ อย่าง มีรูปารมณ์ที่ตนเห็นเป็นต้น จึงตรัสคำเป็นต้นว่า ทิฏฺํ ทิฏฺโต ดังนี้. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ทิฏฺํ หมายถึงสิ่งที่มองเห็นด้วยมังส- จักษุบ้าง ทิพยจักษุบ้าง. คำว่า ทิฏฺํ นั้นเป็นชื่อของรูปายตนะ. บรรดา บทเหล่านั้น บทว่า ทิฏฺฐํ มญฺติ ความว่า ปุถุชนย่อมสำคัญด้วย ความสำคัญทั้ง ๓. อย่างไร ? คือ ปุถุชนเมื่อดูรูปายตนะด้วยสุภสัญญาและสุขสัญญา ชื่อว่า ย่อมยังฉันทราคะให้เกิดในรูปาตนะนั้น คือย่อมยินดีเพลิดเพลิน ซึ่งรูปายตนะนั้น สมจริงดังพระดำรัสที่ พระผู้มีพระภาคเจ้า ได้ตรัสไว้ดังนี้ ว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ทั้งหลาย กำหนัดยินดี หลงใหล ติดใจในรูปหญิง สัตว์เหล่านั้น ตกอยู่ในอำนาจของรูปหญิง ย่อม เศร้าโศกสิ้นกาลนาน ดังนี้. ปุถุชน ชื่อว่า ย่อมสำคัญรูปารมณ์ที่ตน เห็นแล้วด้วยความสำคัญด้วยอำนาจแห่งตัณหาอย่างนี้ ก็หรือว่า ปุถุชนย่อม ทะยานอยากในรูปนี้ว่า ขอรูปของเราพึงเป็นอย่างนี้ตลอดกาล หรือว่า ปุถุชนเมื่อหวังรูปสมบัติ ย่อมให้ทาน ความพิสดารดังว่ามานี้แล. ปุถุชน ย่อมสำคัญรูปารมณ์ที่ตนเห็นแล้วด้วยความสำคัญด้วยอำนาจแห่งตัณหาแม้ อย่างนี้.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ