มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์
บทว่า เอกํ เป็นบทแสดงไขถึงจำนวนนับ
หมวด: สุตตันตปิฎก ฝ่าย: มัชฌิมนิกาย ลำดับ: 28 อ้างอิง: MN 28 ประเภท: teaching
เนื้อหา
บทว่า เอกํ เป็นบทแสดงไขถึงจำนวนนับ. บทว่า สมยํ เป็น บทแสดงเวลาที่กำหนดไว้แล้ว สองบทว่า เอกํ สมยํ เป็นบทแสดง เวลาที่ไม่กําหนดแน่นอน. สมย ศัพท์ ในบทว่า เอกํ สมยํ นั้น ย่อมปรากฏในอรรถว่า สมวายะ (พร้อมเพรียง) ขณะ กาล สมูหะ (การ ประชุม) เหตุ ทิฏฐิ ปฏิลาภะ (การได้) ปหานะ (การละ) และปฏิเวธะ (การแทงตลอด). จริงอย่างนั้น สมย ศัพท์นั้น มีความ พร้อมเพรียง เป็นอรรถ ในประโยคเป็นต้นอย่างนี้ว่า ชื่อแม้ไฉน ในวันพรุ่งนี้ พวกเราอาศัย กาลสมัย (ที่เหมาะ) พึงเข้าไปหา ดังนี้. มี ขณะ เกินอรรถ ในประโยค เป็นต้นว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แล. ขณะ และสมัยหนึ่ง ย่อมมี เพื่ออยู่ประพฤติพรหมจรรย์ ดังนี้ มี กาละ เป็นอรรถ ในประโยค เป็นต้นว่า เวลาร้อน เวลาเร่าร้อน ดังนี้. มี การประชุม เป็นอรรถ ใน ประโยคเป็นต้นว่า ประชุมใหญ่ ในป่าใหญ่ มีเหตุเป็นอรรถ ในประโยค เป็นต้นว่า ดูก่อน ภัททาลิ แม้เหตุแลท่านไม่ได้แทงตลอด, พระผู้มี- พระภาคเจ้า แลประทับอยู่ใน กรุงสาวัตถี แม้ พระผู้มีพระภาคเจ้า จักรู้จัก เราว่า ภิกษุชื่อว่า ภัททาลิ ไม่ทำการศึกษาในพระศาสนาของพระศาสดา ใช้บริบูรณ์ ดูก่อน ภัททาลิ เหตุแม้นี้แล อันท่านยังไม่ได้แทงตลอด ดังนี้. มี ทิฏฐิ เป็นอรรถ ในประโยคเป็นต้นว่า ก็โดยสมัยนั้นแล ปริพาชก ชื่อ อุคคาหมานะ เป็นบุตรของ สมณมุณฑิกา อาศัยอยู่ในสวน ดอกมะลิ ที่มีศาลาหลังเดียวเป็นที่สอนลัทธิ หนาแน่นด้วยต้นมะพลับ. มี ีการได้เฉพาะ เป็นอรรถ ในประโยคเป็นต้นว่า นักปราชญ์ท่านเรียกว่า บัณฑิต เพราะได้รับ ประโยชน์ทั้งในปัจจุบันและสัมปรายภพ.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ