เล่มที่ 16
ส่วนที่ 17
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 17 อ้างอิง: Book 16, Section 17 ประเภท: section
เนื้อหา
[๑๖๑] พระมหาบุรุษเป็นหัวหน้าในธรรมทั้งหลาย ที่เป็นสุจริต ทรงยินดีในธรรมจริยาเป็นที่คล้อย ตามชนเป็นอันมาก เสวยผลบุญในสวรรค์ ครั้นเสวยผลแห่งสุจริตแล้วมาในโลกมิได้ ถึงความเป็นผู้มีพระเศียรดุจประดับด้วยอุณ- หิส พวกที่ทรงจำพยัญชนะและนิมิตอยู่ทำนาย ว่าพระราชกุมารนี้ จักเป็นหัวหน้าหมู่ชนมาก หมู่ชนที่ช่วยเหลือพระองค์ในหมู่มนุษย์ ในโลกนี้จักมีมาก แม้ในเบื้องต้นครั้งนั้น พวกพราหมณ์ก็พยากรณ์พระองค์ว่าพระราช- กุมารนี้ ถ้าเป็นกษัตริย์จะเป็นใหญ่ในแผ่นดิน จะได้รับความช่วยเหลือในชนมากโดยแท้ ถ้าพระองค์ออกทรงผนวชจะปราดเปรื่อง มีความชำนาญพิเศษ ในธรรมทั้งหลาย และ ชนเป็นอันมาก จะเป็นผู้ยินดียิ่งในคุณ คือ ความสั่งสอนของพระองค์ และจะคล้อยตาม. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตถาคตเคยเป็นมนุษย์ในชาติก่อน ในภพก่อน ในกำเนิดก่อน ละการพูดเท็จ เว้นขาดจากการพูดเท็จ พูด แต่คำจริง ดำรงคำสัตย์ มีถ้อยคำเป็นหลักฐาน ควรเชื่อถือ ไม่พูดลวงโลก. ตถาคตย่อมเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์เบื้องหน้าแต่ตายเพราะกายแตก เพราะ กรรมนั้นอันตนทำ สั่งสม พอกพูน ไพบูลย์ ฯลฯ ครั้นจุติจากสวรรค์ นั้นแล้ว มาสู่ความเป็นอย่างนี้ ย่อมได้ซึ่งมหาปุริสลักษณะ ๒ ประการ คือ มีโลมาขุมละเส้น ๑ และมีอุณาโลมในระหว่างคิ้วมีสีขาวอ่อนเหมือนปุย ฝ้าย ๑. พระมหาบุรุษสมบูรณ์ด้วยพระลักษณะ ๒ ประการนั้น ถ้าอยู่ ครองเรือนจะได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ฯลฯ เมื่อเป็นพระราชาจะได้อะไร เมื่อเป็นพระราชาจะได้รับผลข้อนี้คือ เป็นที่ประพฤติตามของมหาชน ที่ เป็นพราหมณ์ เป็นคฤหบดี เป็นชาวนิคม เป็นชาวชนบท เป็นโหราจารย์ เป็นมหาอำมาตย์ เป็นกองทหาร เป็นนายประตู เป็นอำมาตย์ เป็นบริษัท เป็นเจ้า เป็นเศรษฐี เป็นราชกุมาร ถ้าออกทรงผนวชจะเป็นพระอรหันต- สัมมาสัมพุทธเจ้า มีหลังคาคือ กิเลสอันเปิดแล้วในโลก เมื่อเป็น พระพุทธเจ้าจะได้อะไร เมื่อเป็นพระพุทธเจ้าจะได้รับผลข้อนี้คือ เป็นที่ ประพฤติตามของมหาชนที่เป็นภิกษุ เป็นภิกษุณี เป็นอุบาสก เป็นอุบาสิกา เป็นเทวดา เป็นมนุษย์ เป็นอสูร เป็นนาค เป็นคนธรรพ์. พระผู้มี- พระภาคเจ้าตรัสเนื้อความนี้ไว้. พระโบราณาจารย์ทั้งหลายจึงกล่าวคาถา ประพันธ์นี้ในพระลักษณะเหล่านั้นว่า [๑๖๓] ในชาติก่อน ๆ พระมหาบุรุมีปฏิญญา เป็นสัจจะมีพระวาจาไม่เป็นสอง เว้นคำเหลว ไหล ไม่พูดให้เคลื่อนคลาดจากใคร ๆ ตรัส โดยคำจริง คำแท้ คำคงที่ มีพระอุณาโลมสีขาวสะอาดอ่อนดีดังปุย นุ่น เกิดในระหว่างพระขนง และในขุมพระ โลมา ทั่วไป ไม่มีพระโลมาเกิดเป็นสองเส้น มีพระสรีระอันพระโลมาเส้นหนึ่ง ๆ ขึ้นสะพรั่ง พวกผู้รู้พระลักษณะ ฉลาดในนิมิต ที่ ปราภฏ เป็นจำนวนมากมาประชุมกัน แล้ว ทำนายพระมหาบุรุษว่า พระอุณาโลมตั้งอยู่ดี โดยนิมิต บ่งว่า ชนเป็นอันมากย่อมประพฤติ ตาม พระมหาบุรุษแม้ดำรงอยู่ในคิหิวิสัย มหา- ชนก็ประพฤติตาม เพราะกรรมที่ทรงทำไว้มาก ในชาติก่อน หมู่ชนย่อมประพฤติตาม พระ- มหาบุรุษผู้ตัดกังวลทรงผนวชเป็นพระพุทธเจ้า ผู้ประเสริฐ เป็นผู้สงบ.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ