เล่มที่ 16
ส่วนที่ 7
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 7 อ้างอิง: Book 16, Section 7 ประเภท: section
เนื้อหา
พระมหาบุรุษทรงทำแล้ว ทรงประพฤติ แล้ว ซึ่งการให้ ๑ ซึ่งความเป็นผู้ประพฤติให้ เป็นประโยชน์ ๑ ซึ่งความเป็นผู้กล่าวคำเป็น ที่รัก ๑ ซึ่งความเป็นผู้มีฉันทะเสมอกัน ๑ ให้เป็นความสงเคราะห์อย่างดีแก่ชนเป็นอัน มาก. ย่อมไปสู่สวรรค์ด้วยคุณอันตนมิได้ดู หมิ่น จุติจากสวรรค์แล้วเวียนมาในโลกนี้ ก็เป็น พระกุมารยังหนุ่มแน่นงดงาม ย่อมได้ความ เป็นผู้มีฝ่าพระหัตถ์และฝ่าพระบาทอ่อนนุ่ม ความเป็นผู้มีฝ่าพระหัตถ์และฝ่าพระบาทมี ลายเป็นตาข่ายงามอย่างยิ่ง และมีส่วนสวย น่าชมด้วย พระองค์มาสู่แผ่นดินนี้ มีบริวารชนอัน พระองค์ตรวจตราและสงเคราะห์ดี ตรัสด้วย คำเป็นที่น่ารัก แสวงหาผลประโยชน์เกื้อกูล และความสุขให้ ทรงประพฤติคุณงามความดี ที่พระองค์ชอบเป็นอย่างยิ่ง ถ้าพระองค์ทรงละ การบริโภคกามทั้งปวง เป็นพระชินะตรัสธรรมกถา แก่ประชุมชน ชนทั้งหลายก็จะสนองคำของพระองค์ เลื่อมใส ยิ่งนัก ครั้นฟังธรรมแล้วย่อมจะพากันประพฤติ ธรรมสมควรแก่ธรรม. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตถาคตเคยเป็นมนุษย์ในชาติก่อน ในภพก่อน ในกำเนิดก่อน เป็นผู้กล่าววาจาประกอบด้วยอรรถ ประกอบ ด้วยธรรม แนะนำประชาชนเป็นอันมาก เป็นผู้นำประโยชน์ และความ สุขมาให้แก่สัตว์ทั้งหลาย เป็นผู้บูชาธรรมเป็นปรกติ. ตถาคตย่อมเข้าถึง สุคติโลกสวรรค์ เบื้องหน้าแต่ตายเพราะกายแตก เพราะกรรมนั้นอันตนทำ สั่งสม พอกพูน ไพบูลย์ ฯลฯ จุติจากโลกสวรรค์นั้นแล้วมาสู่ความเป็น อย่างนี้ ย่อมได้ซึ่งมหาปุริสลักษณะ ๒ ประการ นี้คือ มีพระบาทดุจสังข์ คว่ำ ๑ มีพระโลมาล้วนมีปลายช้อยขึ้นข้างบนทุก ๆ เส้น ๑. พระมหา บุรุษสมบูรณ์ด้วยพระลักษณะทั้งสองนั้น ถ้าอยู่ครองเรือนจะเป็นพระเจ้า- จักรพรรดิ ฯลฯ เมื่อเป็นพระเจ้าจักรพรรดิจะได้อะไร เมื่อเป็นพระเจ้า- จักรพรรดิจะได้รับผลข้อนี้ คือ เป็นผู้เลิศ เป็นผู้ประเสริฐ เป็นประมุขสูง สุด ดีกว่าหมู่ชนบริโภคกาม. ถ้าพระมหาบุรุษออกทรงผนวชจะได้เป็น พระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า มีหลังคา คือ กิเลสอันเปิดแล้วในโลก เมื่อ เป็นพระพุทธเจ้าจะได้อะไร เมื่อเป็นพระพุทธเจ้าจะได้รับผลข้อนี้คือ เป็น ผู้เลิศ เป็นผู้ประเสริฐ เป็นประมุขสูงสุด ดีกว่าสรรพสัตว์. พระผู้มีพระ- ภาคเจ้าตรัสเนื้อความนี้ไว้. พระโบราณาจารย์ทั้งหลาย จึงกล่าวคาถา ประพันธ์นี้ในพระลักษณะเหล่านี้ว่า [๑๔๓] พระมหาบุรุษพิจารณาก่อนจึงกล่าวคำอัน ประกอบด้วยอรรถ ประกอบด้วยธรรม แสดงกะประชาชนเป็นอันมาก เป็นผู้นำ ประโยชน์และความสุขมาให้แก่สัตว์ทั้งหลาย เป็นผู้ไม่ตระหนี่ ได้เสียสละบูชาธรรมแล้ว พระองค์ย่อมไปสู่สุคติ บันเทิงอยู่ในสุคติ นั้น เพราะกรรมอันพระองค์ประพฤติดีแล้ว มาในโลกนี้ย่อมได้พระลักษณะ ๒ ประการ เพื่อความเป็นผู้มีความสุขอันอุดม พระมหาบุรุษนั้นมีพระโลมามีปลายช้อย ขึ้นข้างบนและโลหิตปิดบัง อันหนังหุ้มห่อ มังสะและพระโลหิตปิดบัง อันหนังหุ้มห่อ แล้ว และมีพระเพลาเบื้องบนงาม พระมหาบุรุษเช่นนั้น หากครองเรือน จะ ถึงความเป็นผู้เลิศกว่าพวกที่บริโภคกาม ไม่มี ใคร ๆ ยิ่งกว่า พระองค์ทรงครอบงำชมพูทวีป เสียสิ้น อนึ่ง หากพระองค์ออกทรงผนวช ก็จะ ทรงพระวิริยะอย่างประเสริฐ ถึงความเป็นผู้ เลิศกว่าสัตว์ทั้งปวง ไม่มีใคร ๆ ยิ่งกว่า พระองค์ได้ ทรงครอบงำโลกทั้งปวงอยู่.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ