ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค
บทว่า วิชิเต ได้แก่ในประเทศที่อยู่ในอำนาจปกครอง
หมวด: สุตตันตปิฎก ฝ่าย: ทีฆนิกาย ลำดับ: 347 อ้างอิง: DN 347 ประเภท: teaching
เนื้อหา
บทว่า วิชิเต ได้แก่ในประเทศที่อยู่ในอำนาจปกครอง. บทว่า อปสาเทตพฺพํ ความว่าพึงเบียดเบียน. บทว่า อนภินนฺทิตฺวา ได้แก่ไม่ทำการสรรเสริญอย่างนี้ว่า ดีละ ๆ. บทว่า อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา ได้แก่ไม่ห้ามอย่างนี้ว่า แน่ะคนโง่ ท่านพูดไม่ดี. บทว่า อนุคฺคณฺหนฺโต ได้แก่ไม่ถือเอาเป็นสาระ. บทว่า อนิกฺกุชฺเชนฺโต ได้แก่ไม่เก็บไว้ในใจว่า นี้เป็นนิสสรณะ นี้เป็นปรมัตถ์ เพราะถือเป็นสาระได้ทีเดียว. แต่พระเจ้าอชาตศัตรูทรง ศึกษาพยัญชนะแล้วทรงทิ้งเสีย. ในวาทะของ ครูมักขลิโคสาล มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ คำว่า ปจฺจโย เป็นไวพจน์ของคำว่าเหตุ. แม้ด้วยบทว่า ไม่มีเหตุ ไม่มีปัจจัยทั้ง ๒ เป็นอัน ครูมักขลิโคสาล ปฏิเสธปัจจัยแห่งความเศร้าหมองของกายทุจริตเป็นต้น และปัจจัยแห่ง ความบริสุทธิ์ของกายสุจริตเป็นต้น ที่มีอยู่นั่นแล. บทว่า อตฺตกาเร ความว่า การกระทำของตนเอง สัตว์เหล่านี้ ถึงความเป็นเทพก็ดี มารก็ดี พรหมก็ดี การตรัสรู้เป็นพระสาวกก็ดี การตรัสรู้เป็นพระปัจเจกพุทธเจ้าก็ดี ความเป็นพระสัพพัญญูก็ดี ด้วย กรรมที่ตนกระทำแล้วอันใด ครูมักขลิโคสาล ปฏิเสธกรรมอันนั้น. ด้วยบทที่ ๒ (นตฺถิ ปรกาเร) เป็นอันครูมักขลิโคสาลปฏิเสธ การกระทำของผู้อื่น คือชนที่เหลือลงเว้นพระมหาสัตว์ อาศัยโอวาทา- นุศาสนีของผู้อื่น ซึ่งเป็นการการทำของผู้อื่น ตั้งแต่สร้างความโสภาคย์ ของมนุษย์จนบรรลุพระอรหัต. คนพาลนี้ชื่อว่าย่อมให้การประหารใน ชินจักร ด้วยประการฉะนี้.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ