ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค
บทว่า เวเทหีปุตฺโต ความว่า พระกุมารนี้ เป็นพระโอรสของ พระธิด...
หมวด: สุตตันตปิฎก ฝ่าย: ทีฆนิกาย ลำดับ: 315 อ้างอิง: DN 315 ประเภท: teaching
เนื้อหา
บทว่า เวเทหีปุตฺโต ความว่า พระกุมารนี้ เป็นพระโอรสของ พระธิดา พระเจ้าโกศล มิใช่ของ พระเจ้าวิเทหราช. ก็คำว่า เวเทหี นี้เป็นชื่อของบัณฑิต. เหมือนอย่างที่กล่าวว่า คหปตานีเป็นบัณฑิต พระผู้เป็นเจ้าอานนท์ เป็นบัณฑิตมุนี. ในคำว่า เวเทหี นั้น มีอธิบายเฉพาะคำดังต่อไปนี้ ชื่อว่า เวทะ ด้วยอรรถว่า เป็นเครื่องรู้ คำว่า เวทะ นี้เป็นชื่อของ ความรู้. ชื่อว่า เวเทหี ด้วยอรรถว่า ดำเนินการ สืบต่อ พยายามด้วย ความรู้. โอรสของ พระนางเวเทหิ ชื่อว่า เวเทหิบุตร. บทว่า ตทหุ เท่ากับบท ตสฺมึ อหุ ความว่า ในวันนั้น. ชื่อว่า อุโบสถ ด้วยอรรถว่า วันเป็นที่เข้าไปอยู่ (จำศีล ). อธิบายว่า บทว่า อุปวสนฺติ จำศีล คือเป็นผู้เข้าถึงด้วยศีลหรือด้วย อาการที่ไม่ขวนขวาย ชื่อว่า เป็นผู้อยู่จำศีล. ก็ในคำว่า อุโบสถ นี้ มีการขยายความดังต่อไปนี้ การสวดปาติโมกข์ ชื่อว่า อุโบสถ เช่นในบาลีมีอาทิว่า อายา- มาวุโส กปฺปิน อุโปสถํ คมิสฺสาม มาเถิดท่านกัปปินะ พวกเราจัก ไปทำอุโบสถกัน. ศีล ชื่อว่า อุโบสถ เช่นในบาลีมีอาทิว่า เอวํ อฏฺงฺคสมนฺนาคโต โข วิสาเข อุโปสโถ อุปวุตฺโถ แน่ะนางวิสาขา ศีลประกอบด้วยองค์ ๘ อย่างนี้ เราจำแล้ว. การจำศีล ชื่อว่า อุโบสถ เช่นในบาลีมีอาทิว่า สุทฺธสฺส เว สทา ผคฺคุ สุทฺธสฺสุโปสโถ สทา ผัคคุณฤกษ์ย่อมถึงพร้อมแก่ผู้ หมดจดแล้วทุกเมื่อ การจำศีลย่อมถึงพร้อมแก่ผู้หมดจดทุกเมื่อ.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ