ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค
ความสะดุ้ง ความดิ้นรนนั่นแล ดังนี้ นี้ชื่อว่า ความดิ้นรนเพรา...
หมวด: สุตตันตปิฎก ฝ่าย: ทีฆนิกาย ลำดับ: 235 อ้างอิง: DN 235 ประเภท: teaching
เนื้อหา
ความสะดุ้ง ความดิ้นรนนั่นแล ดังนี้ นี้ชื่อว่า ความดิ้นรนเพราะ ทิฏฐิ. ความดิ้นรนว่า แม้คนเหล่านั้นฟังพระธรรมเทศนาของพระตถาคต แล้ว โดยมากถึงความกลัวความสังเวชหวาดเสียว ดังนี้ นี้ชื่อว่า ความ ดิ้นรนเพราะญาณ. ก็ในที่นี้ ย่อมควรทั้งความดิ้นรนเพราะตัณหาทั้งความดิ้นรนเพราะ ทิฏฐิ. ก็คำว่า วิมานพรหม ในพระบาลีนี้ มิได้ตรัสว่า ว่างเปล่า เพราะ มีสัตว์ผู้บังเกิดอยู่ก่อนแล้ว. บทว่า อุปฺปชฺชนฺติ ความว่า เข้าไปด้วยการอุบัติ. บทว่า สหพฺยตํ ความว่า ภาวะร่วมกัน. บทว่า อภิภู ความว่า เป็นผู้ข่มว่า เราเป็นผู้เจริญที่สุด. บทว่า อนภิภูโต ความว่า คนเหล่าอื่นข่มไม่ได้. บทว่า อญฺทตฺถุํ เป็นนิบาตในอรรถว่า ถ่องแท้. ที่ชื่อว่า ทโส โดยการเห็น. อธิบายว่า เราเห็นทุกอย่าง. บทว่า วสวตฺตี ความว่า เราทำชนทั้งปวงให้อยู่ในอำนาจ. บทว่า อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมิตา ความว่า เราเป็นใหญ่ในโลก เราเป็นผู้สร้างโลก และเนรมิตแผ่นดิน ป่าหิมพานต์ ภูเขาสิเนรุ จักรวาล มหาสมุทร พระจันทร์ และพระอาทิตย์. บทว่า เสฏฺโ สชฺชิตา ความว่า ย่อมสำคัญว่า เราเป็นผู้สูงสุด และเป็นผู้จัดโลก คือเราเป็นผู้จำแนกสัตว์ทั้งหลาย อย่างนี้ว่า ท่านจงชื่อ ว่ากษัตริย์ พราหมณ์ แพศย์ ศูทร คฤหัสถ์ บรรพชิต โดยที่สุด ท่าน จงชื่อว่าอูฐ จงชื่อว่าโค ดังนี้ .
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ