ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค
ในคำว่า อถโข ภควา เตสํ ภิกฺขูนํ อิมํ สงฺขิยธมฺมํ วิทิตฺวา นี...
หมวด: สุตตันตปิฎก ฝ่าย: ทีฆนิกาย ลำดับ: 136 อ้างอิง: DN 136 ประเภท: teaching
เนื้อหา
ในคำว่า อถโข ภควา เตสํ ภิกฺขูนํ อิมํ สงฺขิยธมฺมํ วิทิตฺวา นี้ บทว่า วิทิตฺวา ความว่า ทรงทราบด้วยพระสัพพัญญุตญาณ. จริงอยู่ ในบาลีประเทศบางแห่ง พระผู้มีพระภาคเจ้า ทอดพระ เนตรเห็นด้วยมังสจักษุ จึงทรงทราบ เช่นในประโยคมีอาทิว่า พระผู้มี- พระภาคเจ้า ได้ทอดพระเนตรเห็นไม้ท่อนใหญ่ถูกกระแสน้ำในแม่น้ำคงคา พัดไป. ในบาลีประเทศบางแห่งทรงเห็นด้วยทิพยจักษุ จึงทรงทราบ เช่นในประโยคมีอาทิว่า พระผู้มีพระภาคเจ้า ได้ทรงเห็นเทวดาเหล่านั้น นับเป็นพัน ๆ กำลังหวงแหนพื้นที่ทั้งหลายใน ปาฏลิคาม ด้วยทิพยจักษุ อันบริสุทธิ์ล่วงจักษุมนุษย์. ในบาลีประเทศบางแห่งทรงสดับด้วยพระโสต ธรรมดาจึงทรงทราบ เช่นในประโยคมีอาทิว่า พระผู้มีพระภาคเจ้า ได้ ทรงสดับ ท่านพระอานนท์ สนทนาปราศรัยกับ สุภัททปริพาชก. ในบาลี ประเทศบางแห่ง ทรงฟังด้วยทิพยโสตแล้วทรงทราบ เช่นในประโยคมี อาทิว่า พระผู้มีพระภาคเจ้า ได้ทรงสดับ สันธานคหบดี สนทนาปราศรัย กับ นิโครธปริพาชก ด้วยทิพยโสตธาตุอันบริสุทธิ์ ล่วงโสตมนุษย์. ก็ใน พระบาลีนี้ทรงเห็นด้วยพระสัพพัญญุตญาณ จึงได้ทรงทราบ. ทรงทำอะไร จึงได้ทรงทราบ ? ทรงทำกิจในปัจฉิมยาม. ขึ้นชื่อว่ากิจนี้มี ๒ อย่าง คือ กิจที่มีประโยชน์และกิจที่ไม่มีประ- โยชน์. บรรดากิจ ๒ อย่างนั้น กิจที่ไม่มีประโยชน์ พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงเพิกถอนแล้วด้วยอรหัตตมรรค ณ โพธิบัลลังก์.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ