ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค
แต่พระโบราณาจารย์ทั้งหลาย อธิบายว่า สมยศัพท์นี้ต่างกันแต่เพี...
หมวด: สุตตันตปิฎก ฝ่าย: ทีฆนิกาย ลำดับ: 117 อ้างอิง: DN 117 ประเภท: teaching
เนื้อหา
แต่พระโบราณาจารย์ทั้งหลาย อธิบายว่า สมยศัพท์นี้ต่างกันแต่เพียง โวหาร ว่า ตสฺมึ สมเย หรือว่า เตน สมเยน หรือว่า ตํ สมยํ เท่านั้น ทุกปิฎกมีเนื้อความเป็นสัตตมีวิภัตติอย่างเดียว เพราะฉะนั้น ถึงท่านกล่าว ว่า เอกํ สมยํ ก็พึงทราบเนื้อความว่า เอกสฺมึ สมเย ในสมัยหนึ่ง บทว่า ภควา แปลว่า ครู. จริงอยู่ บัณฑิตทั้งหลาย เรียกครูว่า ภควา ในโลก. และ พระผู้มีพระภาคเจ้า นี้ก็ทรงเป็นครูของสรรพสัตว์ทั้ง หลาย เพราะทรงเป็นผู้ประเสริฐที่สุดโดยคุณทั้งปวง ฉะนั้น พึงทราบว่า ทรงเป็น ภควา แม้พระโบราณาจารย์ทั้งหลายก็ได้กล่าวไว้ว่า คำว่า ภควา เป็นคำประเสริฐสุด คำว่า ภควา เป็นคำสูงสุด เพราะพระผู้มีพระภาคเจ้านั้นทรง ควรแก่ความเคารพโดยฐานเป็นครู ฉะนั้น จึงทรง พระนามว่า ภควา. อีกอย่างหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงมีโชค ทรงหักกิเลส ทรงประกอบด้วยภคธรรม ทรงจำแนกแจกธรรม ทรงคบธรรม และทรงคายกิเลสเป็นเครื่องไปใน ภพทั้งหลายได้แล้ว เหตุนั้น จึงทรงพระนามว่า ภควา. บทว่า ภควา นี้ มีเนื้อความที่ควรทราบโดยพิสดาร ด้วยสามารถ แห่งคาถานี้ และเนื้อความนั้น ข้าพเจ้าได้กล่าวไว้แล้วในนิเทศแห่งพุทธา- นุสสติ ในคัมภีร์วิสุทธิมรรค. แก้อรรถบท เอวมฺเม สุตํ เอกํ สมยํ ภควา
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ