พระวินัยปิฎก ปริวาร
อีกอย่างหนึ่ง ในธรรมทั้งหลายมีความไม่เดือดร้อนเป็นต้น นี้ มี...
หมวด: วินัยปิฎก ฝ่าย: ปริวาร ลำดับ: 513 อ้างอิง: Prv. 513 ประเภท: explanation
เนื้อหา
อีกอย่างหนึ่ง ในธรรมทั้งหลายมีความไม่เดือดร้อนเป็นต้น นี้ มีคำ อธิบายว่า ความไม่มีความเดือดร้อนแห่งจิต ด้วยอำนาจแห่งบุญที่ได้กระทำ ไว้ และบาปที่มิได้กระทำไว้ ชื่อว่า ความไม่เดือดร้อน. ปีติอย่างอ่อน ไม่รุนแรง ชื่อว่าปราโมทย์. ปีติอย่างแรง มีกำลัง ชื่อว่าปีติ. ความระงับความกระวนกระวายในกายและจิต ชื่อว่าปัสสัทธิ. จริงอยู่ สุขทั้ง ๒ อย่างนั้น. ย่อมเป็นอุปนิสัยปัจจัยแห่งสมาธิ. ความที่จิตมีอารมณ์เดียว ชื่อว่าสมาธิ. วิปัสสนาอย่างอ่อน ชื่อว่ายถาภูตญาณทัสสนะ. ยถาภูตญาณทัสสนะนี้ เป็นชื่อของญาณที่รู้ความเกิดและความเสื่อม. จริงอยู่ ความที่จิตมีอารมณ์เดียว ย่อมเป็นอุปนิสัยปัจจัยแห่งวิปัสสนา อย่างอ่อน. วิปัสสนาอย่างแรง ซึ่งจัดเป็นชั้นยอด เป็นเหตุให้ถึงความปลีกตัวเสีย ชื่อว่านิพพิทา. อริยมรรค ชื่อว่าวิราคะ อรหัตผล ชื่อว่าวิมุตติ. จริงอยู่ อริยมรรคแม้ทั้ง ๔ อย่าง ย่อมเป็นอุปนิสัยปัจจัยแห่งอรหัต. ปัจจเวกขณญาณ ชื่อว่าวิมุตติญาณทัสสนะ. สองบทว่า วิมุตฺติาณทสฺสนํ อนุปาทาปรินิพฺพานตฺถาย มี ความว่า วิมุตติญาณทัสสนะ เพื่อประโยชน์แก่ความดับสนิทหาปัจจัยมิได้. จริงอยู่ วิมุตติญาณทัสสนะนั้น ชื่อว่าเป็นปัจจัยแก่ความดับสนิทหาปัจจัยมิได้ เพราะเมื่อวิมุตติญาณทัสสนะอันโยคาพจรบรรลุโดยลำดับแล้ว กิเลสและกอง ทุกข์พึงดับสนิทแน่แท้ ฉะนี้แล.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ