พระวินัยปิฎก ปริวาร
การเข้าไปเอง อธิบายว่า ความกระทำกรรมนั้นด้วยตนเอง พึงทราบ ว่...
หมวด: วินัยปิฎก ฝ่าย: ปริวาร ลำดับ: 487 อ้างอิง: Prv. 487 ประเภท: explanation
เนื้อหา
การเข้าไปเอง อธิบายว่า ความกระทำกรรมนั้นด้วยตนเอง พึงทราบ ว่า อุปคมนะ. การที่เข้าถึงความอัญเชิญ อธิบายว่า การเชิญผู้อื่นมีสัทธิวิหาริกเป็น ต้นว่า ท่านจงทำกรรมนี้ พึงทราบว่า อัชฌุปคมนะ. กิริยาที่ยินยอม อธิบายว่า ได้แก่ การมอบฉันทะอย่างนี้ว่า สงฆ์จง ทำกรรมนั่นแทนข้าพเจ้า เรียกว่าอธิวาสนา. กิริยาที่ไม่คัดค้านว่า กรรมนั้นไม่ชอบใจข้าพเจ้า, พวกท่านอย่าทำ อย่างนั้น เรียกว่า อัปปฏิโกสนา. พึงทราบสมุฏฐาน ๓๖ ด้วยอำนาจหมวดหก ๖ หมวด ด้วยประการ ฉะนี้. คำแก้คำถามถึงอรรถต่างกัน ตื้นทั้งนั้น. วินิจฉัยในคำแก้คำถามถึงอธิกรณ์ พึงทราบดังนี้:- หลายบทว่า อยํ วิวาโท โน อธิกรณํ มีความว่า การเถียงกัน แห่งชนทั้งหลายมีมารดากับบุตรเป็นต้น จัดเป็นวิวาท เพราะเป็นการกล่าว แย้งกัน, แต่ไม่จัดเป็นอธิกรณ์ เพราะไม่มีความเป็นเหตุที่ต้องระงับด้วยสมถะ ทั้งหลาย. แม้ในอนุวาทเป็นต้น ก็นัยนี้แล. คำที่เหลือในที่ทั้งปวง ตื้นทั้งนั้น ฉะนี้แล. [๑,๐๖๙] ท่านพระอุบายลีทูลถามว่า การโจทเพื่อประสงค์อะไร การสอบสวน เพื่อเหตุอะไร สงฆ์เพื่อประโยชน์อะไร ส่วน การลงมติเพื่อเหตุอะไร พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า การโจท เพื่อประสงค์ให้ระลึกถึงความผิด การสอบ สวนเพื่อประสงค์จะข่ม สงฆ์เพื่อประชาชน ให้ช่วยกันพิจารณา ส่วนการลงมติ เพื่อให้ การวินิจฉัยแต่ละเรื่องเสร็จสิ้นไป เธออย่าด่วนพูด อย่าพูดเสียงดุดัน อย่ายั่วความโกรธถ้าเธอเป็นผู้วินิจฉัยอธิกรณ์ อย่าพูดโดยผลุนผลัน อย่ากล่าวถ้อยคำชวน วิวาท ไม่กอปรด้วยประโยชน์ วัตรคือการ ซักถามอนุโลมแก่สิกขาบทอันพระพุทธเจ้าผู้ เฉียบแหลม มีพระปัญญาทรงวางไว้ ตรัส ไว้ดีแล้ว ในพระสูตรอุภโตวิภังค์ ในพระ- วินัย คือ ขันธกะ ในอนุโลม คือ บริวาร ในพระบัญญัติ คือ วินัยปิฎก และในอนุ- โลมิกะ คือ มหาประเทศ เธอจงพิจารณา วัตรคือการซักถามนั้น อย่าให้เสียคติที่เป็น ไปในสัมปราภพ เธอผู้ใฝ่หาประโยชน์เกื้อ กูล จงซักถามถ้อยคำที่กอปรด้วยประโยชน์ โดยกาล สำนวนที่กล่าวโดยผลุนผลันของ จำเลยและโจทก์ เธออย่าพึงเชื่อถือ โจทก์ ฟ้องว่าต้องอาบัติ แต่จำเลยปฏิเสธว่าไม่ได้ ต้องอาบัติ เธอต้องสอบสวนทั้งสองฝ่ายพึง ปรับตามคำรับสารภาพ และถ้อยคำสำนวน คำรับสารภาพ เรากล่าวไว้ในหมู่ภิกษุลัชชี แต่ข้อนั้น ไม่มีในหมู่ภิกษุอลัชชี อนึ่ง ภิกษุ อลัชชีพูดมาก เธอพึงปรับตามถ้อยคำสำ- นวน ดังกล่าวแล้ว.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ