พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ ปาจิตติยกัณฑ์
คำว่า สจชฺช ตฺวํ เทวเต มีความว่า ดูก่อนเทวดา ! ถ้าท่าน (ปลงช...
หมวด: วินัยปิฎก ฝ่าย: มหาวิภังค์ ลำดับ: 256 อ้างอิง: Pāc. 256 ประเภท: explanation
เนื้อหา
คำว่า สจชฺช ตฺวํ เทวเต มีความว่า ดูก่อนเทวดา ! ถ้าท่าน (ปลงชีวิตภิกษุรูปนั้น) ในวันนี้ไซร้. บทว่า ปสเวยฺยาสิ แปลว่า พึงให้เกิด คือ พึงให้บังเกิดขึ้น. ก็แล พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นตรัสอย่างนั้นแล้ว เมื่อจะให้เทวดานั้นยินยอม จึงได้ ตรัสพระคาถานี้ว่า บุคคลใดแล ข่มความโกรธที่เกิดขึ้น แล้วได้ เหมือนกับสารถีหยุดรถ ซึ่งกำลัง แล่นอยู่ได้ เราตถาคตเรียกบุคคลนั้นว่า เป็นสารถี ชนนอกจากนี้ เป็นแต่คนถือ บังเหียน. ๑ ในเวลาจบพระคาถา เทวดานั้น ได้ตั้งอยู่ในโสดาปัตติผล. พระผู้มี พระภาคเจ้า เมื่อจะทรงแสดงธรรมแก่บริษัทผู้ประชุมกันพร้อมแล้ว จึงได้ ทรงภาษิตพระคาถานี้อีกว่า ภิกษุใดแล ย่อมกำจัดซึ่งความโกรธ ที่เกิดขึ้น เหมือนหมอกำจัดพิษงูที่แล่นซ่าน ไปแล้ว ด้วยโอกาสทั้งหลาย ฉะนั้น ภิกษุนั้น ย่อมละฝั่งนี้และฝั่งโน้นได้ เหมือนงูลอก- คราบเก่าแก่ทิ้งไป ฉะนั้น ๒ . บรรดาคาถาทั้งสองนั้น คาถาที่ ๑ พระธรรมสังคาหกาจารย์ยกขึ้นสู่ สังคหะ ในธรรมบท, คาถาที่ ๒ ยกขึ้นสู่สังคหะ ในสุตตนิบาต ส่วนเรื่อง ยกขึ้นสู่สังคหะ ในวินัยปิฏกแล. ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงธรรมอยู่นั่นเทียว ทรงตรวจ ดูสถานที่อยู่ของเทวดานั้น ทอดพระเนตรเห็นสถานที่ อันสมควรแล้ว. จึงตรัสว่า ไปเถิดเทวดา ! ณ ที่โอกาสโน้นมีต้นไม้ว่างอยู่, เธอจงเข้าไปอยู่ที่ต้นไม้นั้น. ได้ยินว่า ต้นไม้นั้นไม่มีในแคว้นอาฬวี, มีอยู่ภายในกำแพงเครื่องล้อมแห่ง พระเชตวัน ซึ่งมีเทวบุตรผู้เป็นเจ้าของได้จุติไปแล้ว เพราะเหตุนั้น ต้นไม้นั้น ๑. ขุ. ธ. ๒๕/๔๔-๔๕. ๒. ข. ส. ๒๕/๓๒๔.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ