พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ อนิยตกัณฑ์-ปาจิตติยกัณฑ์
บทว่า จิงฺคุเลน มีความว่า กังหันที่หมุนไปโดยถูกลมพัด ซึ่ง กร...
หมวด: วินัยปิฎก ฝ่าย: มหาวิภังค์ ลำดับ: 520 อ้างอิง: Pāc. 520 ประเภท: explanation
เนื้อหา
บทว่า จิงฺคุเลน มีความว่า กังหันที่หมุนไปโดยถูกลมพัด ซึ่ง กระทำด้วยใบตาลเป็นต้น เรียกว่า จิงคุลกะ, เล่นด้วยกังหันนั้น. บทว่า ปตฺตาฬหเกน มีความว่า กรวยใบไม้ เรียกว่า ปัตตาฬหกะ, เล่นตวงทรายเป็นต้น ด้วยกรวยใบไม้นั้น. บทว่า ธนุเกน ได้แก่ ธนูน้อย ๆ. บทว่า อกฺขริกาย มีความว่า การเล่นทายอักษรที่อากาศ หรือ ที่หลัง เรียกว่า อักขริกา, เล่นด้วยกีฬาทายอักษรนั้น. บทว่า มเนสิกาย มีความว่า เล่นด้วยกีฬาทายความคิดทางใจ ที่ท่านเรียกว่า มเนสิกา. บทว่า ยถาวชฺเชน มีความว่า การเล่นแสดงประกอบท่าทางของ คนพิการ มีคนตาบอด คนกระจอก และคนค่อมเป็นต้น ที่ท่านเรียกว่า เล่นเลียนคนพิการ. ภิกษุอัสสชิและปุนัพพสุกะเล่นด้วยกายเล่นเลียนคน พิการ เหมือนพวกชนชาวเวลัมพกเล่น (ชนพวกเล่นกายกรรม) ฉะนั้น. สองบทว่า หตฺถิสฺมิมฺปิ สิกฺขนฺติ มีความว่า ย่อมศึกษาศิลปะที่ ควรศึกษา มีช้างเป็นนิมิต. แม้ในศิลปะมีมาเป็นต้น ก็มีนัยอย่างนี้ บทว่า ธาวนฺติปิ ได้แก่ วิ่งขับไปตามหลัง. บทว่า อาธาวนฺติปิ มีความว่า วิ่งหันหน้าวกกลับมาตลอดระยะ ทางที่ตนวิ่งไป (วิ่งเปี้ยวกัน). บทว่า นพฺพชฺณนฺติ ได้แก่ ย่อมทำการปล้ำกัน. สองบทว่า นลาฏิกมฺปิ เทนฺติ มีความว่า ย่อมแตะนิ้วที่หน้าผาก ตนแล้ว แตะที่หน้าผากของหญิงฟ้อนนั้น พร้อมกับพูดว่า ดีละ ดีแล้ว น้องหญิง ! สองบทว่า วิวิธมฺปิ อนาจารํ มีความว่า ประพฤติอนาจารต่าง ๆ มีกลองปากเป็นต้น (ปี่พาทย์ปาก, ผิวปากเป็นต้น ) แม้อื่น ๆ ซึ่งไม่ได้ มาในพระบาลี.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ