พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ สังฆาทิเสสกัณฑ์
พึงทราบวินิจฉัยในวาโยธาตุนิทเทสดังต่อไปนี้ บทว่า อุทฺธงฺคมา ...
หมวด: วินัยปิฎก ฝ่าย: มหาวิภังค์ ลำดับ: 921 อ้างอิง: Saṅghādisesa 921 ประเภท: explanation
เนื้อหา
พึงทราบวินิจฉัยในวาโยธาตุนิทเทสดังต่อไปนี้ บทว่า อุทฺธงฺคมา วาตา ได้แก่ ลมที่พัดขึ้นเบื้องบนอันเป็นไปโดยอาการมีการเรอและสะอึก เป็นต้น. บทว่า อโธคมา วาตา ได้แก่ ลนพัดลงเบื้องต่ำ มีการขับถ่าย อุจจาระ ปัสสาวะเป็นต้น. บทว่า กุจฺฉิยา วาตา ได้แก่ ลมที่พัดออกนอก ลำใส้ใหญ่เป็นต้น. บทว่า โกฏฺาสยา วาตา ได้แก่ ลมภายในลำไส้ใหญ่. บทว่ องฺคมงฺคานุสาริโน ได้แก่ ลมที่เกิดจากการคู้เข้าเหยียดออกเป็นต้น ที่ซ่านไปตามอวัยวะน้อยใหญ่ในร่างกายทั้งสิ้นตามแนวเส้นเอ็น. บทว่า อสฺสา- โส ได้แก่ ลมหายใจเข้า. บทว่า ปสฺสาโส ได้แก่ลมหายใจออก. ในข้อนี้มี พัทธจักรแห่งวัตถุนิสสารกะ มีอุตริมนุสธรรม ๓ ข้อเป็น มูลก็ดี มีอุตริมนุสธรรม ๔ ข้อเป็นมูลก็ดี มีอุตริมนุสธรรม ๕ ข้อเป็น มูลก็ดี มีอุตริมนุสธรรม ๖ ข้อเป็นมูลก็ดี มีอุตริมนุสธรรม ๗ ข้อเป็น มูลก็ดี มีอุตริมนุสธรรม ๘ ข้อเป็นมูลก็ดี มีอุตรินนุสธรรม ๙ ข้อเป็น มูลก็ดี มีอุตริมนุสธรรม ๑๐ ข้อเป็นมูลก็ดี บัณฑิตพึงทำ ให้เหมือน พัทธจักร แม้มีอุตริมนุสธรรมข้อหนึ่ง ๆ เป็นมูล แห่งนิกเขปบททั้งหลาย ที่กล่าวไว้แล้วฉะนั้น พึงให้พิสดารเหมือนพัทธจักร มีอุตริมนุสธรรมข้อ หนึ่งเป็นมูล ที่ท่านให้พิสดารแล้วนั้นเถิด
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ