เล่มที่ 90
ปิฏฐิทุกเหตุทุกะ จบ อนุโลมทุกทุกปัฏฐาน จบ อนุโลมปัฏฐ
หมวดหมู่: พระอภิธรรมปิฎก ประเภทเนื้อหา: อภิธรรม ลำดับที่: 599
เนื้อหา
ปิฏฐิทุกเหตุทุกะ จบ อนุโลมทุกทุกปัฏฐาน จบ อนุโลมปัฏฐาน จบ อรรถกถาทุกทุกปัฏฐาน แม้ใน ทุกทุกปัฏฐาน พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ทรงทำเทศนาโดยย่อ ด้วยอำนาจการยกปัญหาขึ้นว่า เหตุสเหตุกธรรม อาศัยเหตุสเหตุกธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เป็นต้น. ใน ทุกทุกปัฏฐาน นั้น ทรงประกอบเหตุทุกะกับสเหตุทุกะเป็นต้น และสเหตุกทุกะเป็นต้น กับเหตุทุกะนั้น ก็ผู้ศึกษาพึงประกอบทุกะหนึ่ง ๆ กับ ทุกะที่เหลือและทุกะที่เหลือกับทุกะหนึ่ง ๆ เหล่านั้นตามลำดับ. จริงอยู่ ชื่อว่า ทุกทุกปัฏฐาน นี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงย่อแสดงทุกะทั้งหลายในทุกะเท่านั้น ผู้ศึกษาพึงทราบการประกอบทุกะทั้งปวง กับทุกะทั้งปวงในอธิการนี้ โดยวิธี นั้น แต่บาลีพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงย่อไว้ ก็บทใด ๆ ประกอบกับบทใด ๆ ไม่ ได้ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงลดบทนั้น ๆ แล้วแต่งเทศนา แล. อรรถกถาทุกปัฏฐาน จบ อรรถกถาอนุโลมปัฏฐาน นัย ๖ ใน ธัมมานุโลมปัฏฐาน ที่ท่านแสดงไว้ในคาถาอันพระอรรถ- กถาจารย์กล่าวไว้แล้วในอรรถกถาว่า นัย ๖ ในอนุโลมคือ ติกปัฏฐานอันประเสริฐ ทุก- ปัฏฐานอันสูงสุด ทุกติกปัฏฐาน ติกทุกปัฏฐาน ติกติก- ปัฏฐาน และทุกทุกปัฏฐาน ลึกซึ้งนัก ดังนี้ เป็นอันท่านแสดงแล้วด้วยคำมีประมาณเท่านี้ ก็ผู้ศึกษาพึงทราบเฉพาะ อนุ- โลมปัฏฐาน เท่านั้น อันประดับด้วยนัย ๒๔ โดยปริยายหนึ่ง คือ ในปัฏ- ฐานหนึ่ง ๆ นี้ ว่าด้วยอำนาจแห่งปัจจัยอย่างละ ๔ นัย มีอนุโลมนัยเป็นต้น แล.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน