เล่มที่ 85
[๑๐๐๗] เพราะนัตถิปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ เพราะวิค...
หมวดหมู่: พระอภิธรรมปิฎก ประเภทเนื้อหา: อภิธรรม ลำดับที่: 686
เนื้อหา
[๑๐๐๗] เพราะนัตถิปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ เพราะวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ. ทั้ง นัตถิปัจจัย ทั้ง วิคตปัจจัย แสดงเหมือนกับอนันตรปัจจัย. เพราะอวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย แสดงเหมือนกับอนันตรปัจจัย. อัตถิปัจจัย ท่านให้พิสดารแล้ว ฉันใด อวิคตปัจจัย พึงแสดง ให้พิสดาร ฉันนั้น. ปัญหาวาระในปัจจยานุโลมปัจจนียนัย จบ พึงทราบวินิจฉัยใน อนุโลมปัจจนียนัย ต่อไป ปัจจัยใด ๆ ใน บรรดาปัจจัยที่มีการนับแล้ว ในอนุโลมอย่างนี้คือ เหตุยา สตฺต, อารมฺมเณ นว ในเหตุปัจจัยมี ๗ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๗ วาระ และใน ปัจจนียะ อย่างนี้คือ นเหตุยา ปณฺณรส, นอารมฺมเณ ปณฺณรส ใน ในเหตุปัจจัยมี ๑๕ วาระ, ในนอารัมมณปัจจัยมี ๑๕ วาระ ทั้งอยู่แล้วโดย อนุโลม ผู้ศึกษาพึงทราบการนับด้วยอำนาจแห่งวาระที่เหมือนกัน ใน บรรดาวาระที่ได้แล้วใน ปัจจนียนัย แห่งปัจจัยนั้น ๆ อันตั้งอยู่แล้วโดย ความเป็นปัจจนียะ กับวาระอันได้แล้วในอนุโลมนัยแห่งปัจจัยนั้น ๆ จริงอยู่ ใน อนุโลมนัย วาระ ๗ ได้แล้วในคำว่า เหตุยา สตฺต ในเหตุปัจจัยมี ๗ วาระ ใน ปัจจนียะ วาระ ๑๕ ในอารัมมณปัจจัยได้ แล้วในคำว่า นอารมฺมเณ ปณฺณรส ในนอารัมมณปัจจัย มี ๑๕ วาระ บรรดาวาระ ๑๕ ที่ท่านกล่าวไว้ในนอารัมมณปัจจัย วาระ ๗ เหล่านี้คือ กุสโล กุสลสฺส อพฺยากตสฺส กุสลาพยากตสฺส, อกุสโล อกุสลสฺส อพฺยากตสฺส อกุสลาพยากตสฺส อพฺยากโต อพฺยากตสฺส (๗ วาระคือ กุ-ก, กุ-อัพ, กุ-กุ.อัพ, อกุ- อกุ, อกุ-อัพ, อกุ- อกุ.อัพ และ อัพ-อัพ) เหมือนกันกับวาระ ๗ ที่ท่านกล่าวไว้ในเหตุปัจจัย. คำว่า เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ สตฺต เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๗ วาระ ท่านกล่าวหมายเอาวาระ ๗ เหล่านั้น. แม้ในคำว่า นอธิปติยา สตฺต ในนอธิปติปัจจัย มี ๗ วาระ เป็นต้น ก็นัยนี้เหมือนกัน. ส่วน ในนสหชาตปัจจัย ย่อมไม่ได้วาระ แม้สักอย่างหนึ่ง เพราะเหตุปัจจัยที่ ไม่เกิดพร้อมกันไม่มี เพราะฉะนั้น ท่านจึงไม่แต่งโยชนาด้วยนสหชาต- ปัจจัยนั้น.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน