เล่มที่ 83
ถาน ๑ ก่อน ในจิตต- ยมกนี้ มี ๒ วาระ คือ มาติกาฐปนวา
หมวดหมู่: พระอภิธรรมปิฎก ประเภทเนื้อหา: มาติกา ลำดับที่: 551
เนื้อหา
บัดนี้ เป็นวรรณา เนื้อความแห่ง จิตตยมก ที่พระผู้มีพระภาค- เจ้า ทรงรวบรวมไว้เป็นเอกเทสหนึ่งต่างหากด้วยสามารถแห่งธรรมทั้ง- หลายเหล่านั้นนั่นแหละมีกุศลธรรมเป็นต้นที่ได้แสดงไว้แล้วในมูลยมก แล้วจึงแสดงต่อจากอนุสยมก. ในจิตตยมกนั้น เบื้องแรกพึงทราบบาลีววัตถาน ๑ ก่อน ในจิตต- ยมกนี้ มี ๒ วาระ คือ มาติกาฐปนวาระ -- วาระอันว่าด้วยการตั้งมาติกา ๒ ฐปิตมาติกาวิสัชนาวาระ -- วาระอันว่าด้วยการวิสัชนมาติกา ๓ ที่ตั้งไว้แล้ว. ในมาติกาฐปนวาระนั้น ในเบื้องต้นมีสุทธิกมหาวาระอยู่ ๓ คือ : - ๑. การกำหนดหัวข้อ. * มาติกาฐปนวาระ คือ อุทเทส วิสัชนาวาระ คือ นิทเทส ปุคคลวาระ -- วาระอันว่าด้วยบุคคล ธัมมวาระ -- วาระอันว่าด้วยธรรมะ ปุคคลธัมมวาระ -- วาระอันว่าด้วยปุคคลธรรมวาระ ในวาระทั้ง ๓ นั้น วาระใดแสดงประเภทแห่งธรรมมีการเกิด และการดับเป็นต้นไป โดยยกบุคคลขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า ยสฺส จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ น นิรุชฌฺติ แปลว่า จิตของบุคคลใด กำลังเกิด มิใช่ กำลังดับ ดังนี้เป็นต้น วาระนั้น ชื่อว่า ปุคคลวาระ. วาระใดแสดงประเภทแห่งธรรมมีการเกิดและการดับเป็นต้นไป โดยยกธรรมเท่านั้นขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า ยํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ น นิรุชฺฌติ แปลว่า จิตใดกำลังเกิด มิใช่กำลังดับ ดังนี้เป็นต้น วาระนั้น ชื่อว่า ธัมมวาระ.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน