เล่มที่ 4
เรื่องพระอุทายี] หญิงแม่เจ้าเรือน ชื่อว่า ฆรณี บทว่า นิเวสทฺ...
หมวดหมู่: พระวินัยปิฎก ประเภทเนื้อหา: กฎระเบียบ ลำดับที่: 182
เนื้อหา
มุสาวาทวรรค ธรรมเทศนาสิกขาบทที่ ๗ พึงทราบวินิจฉัย ในสิกขาบทที่ ๗ ดังต่อไปนี้ [แก้อรรถปฐมบัญญัตติ เรื่องพระอุทายี] หญิงแม่เจ้าเรือน ชื่อว่า ฆรณี บทว่า นิเวสทฺวาเร ได้แก่ ที่ประตูใหญ่แห่งนิเวศน์ (เรือน). หญิงสะใภ้ในเรือนนั้น ชื่อว่า ฆรสุณหา. บทว่า อาวสถทฺวาเร ได้แก่ ที่ประตูห้องนอน. บทว่า วิสฏฺเน ได้แก่ ด้วยเสียงชัดเจนดี. บทว่า วิวเฏน ได้แก่ เปิดเผย คือ ไม่คลุมเคลือ. สองบทว่า ธมฺโม เทเสตพฺโพ มีความว่า พระธรรมกถึกควร แสดงธรรม อันต่างโดยสรณะและศีล เป็นต้นนี้. บทว่า อญฺาตุํ คือ (สามารถ) จะรู้ทั่วถึงได้ สองบทว่า วิญฺญุนา ปุริสวิคฺคเหน มีความว่า (เว้น) จากบุรุษ ผู้รู้เดียงสา (ผู้รู้ความหมาย) ไม่ใช่ยักษ์ ไม่ใช่เปรต ไม่ใช่ดิรัจฉาน แม้ผู้ แปลงเพศเป็นบุรุษ. หลายบทว่า อนาปตฺติ วิญฺญุนา ปุริสวิคฺคเหน มีความว่า ไม่เป็นอาบัติแก่ภิกษุผู้แสดงธรรมแม้มากแก่หญิงผู้ยืนอยู่กับบุรุษผู้รู้เดียงสา. บทว่า ฉปฺปญฺจวาจาหิ มีความว่า ไม่เป็นอาบัติแม้แก่ภิกษุผู้แสดง (ธรรม) ด้วยวาจา ๕-๖ คำ. ในคำว่า ฉปฺปญฺจวาจาหิ นั้น บัณฑิตพึง ทราบประมาณแห่งวาจาโนธรรมทั้งปวงอย่างนั้น คือ คาถาบทหนึ่ง ชื่อว่า วาจา คำหนึ่ง. หากว่า ภิกษุเป็นผู้ประสงค์ จะกล่าวอรรถกถา หรือว่า เรื่องมี เรื่องธรรมบทและชาดกเป็นต้น จะกล่าวเพียง ๕-๖ บทเท่านั้น ควรอยู่. เมื่อจะกล่าวพร้อมด้วยบาลี พึงกล่าวธรรมอย่าให้เกิน ๖ บท อย่างนี้ คือ จากพระบาลีบทหนึ่ง จากอรรถกถา ๕ บท. จริงอยู่ ธรรมมีประเภทดังกล่าว ในปทโสธรรม จัดเป็นธรรมเหมือนกันหมด แม้ในสิกขาบทนี้.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน